helis

helecan

Arapça χlc kökünden gelen χalacān خلجان z "titreme, sarsılma, yürek oynaması, telaş" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χalaca خلج z "titredi, sarsıldı, yüreği oynadı" fiilinin faˁalān vezninde masdarıdır.

helenistik

Fransızca hellénistique "Büyük İskender'i izleyen Helenleşme çağı, MÖ 330-30." sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Almanca aynı anlama gelen hellenistik sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1833 Johann Gustav Droysen, Alm. tarihçi.) Bu sözcük Eski Yunanca yazılı örneği bulunmayan *ʰellēnistiká ἑλληνιστικά z "Helenleşmecilik, Helenleştiricilik" biçiminden alıntıdır. Yunanca biçim Eski Yunanca yazılı örneği bulunmayan *ʰellēnízō ἑλληνιζω z "Yunanlaştırmak" fiilinden +istik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca ʰellḗn ἑλλήν z "Yunan ulusuna mensup" özel adından türetilmiştir.

helezon

Arapça ḥalazūn حلزون z "salyangoz" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen ḥalāzon, ḥilzonā חֲלָזוֹן z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ʰelissón ἑλισσόν z "burgaç" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca ʰelíssō ἑλίσσω z "burgaç gibi dönmek" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca ʰéliks ἑλιξ z "burgu, spiral" sözcüğünden türetilmiştir.

heli(o)+

Fransızca hélio+ veya İngilizce helio+ "[bileşik adlarda] güneş" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ʰēlios ἥλιος z "güneş" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *sóh₂wl̥ (*sṓwl̥) biçiminden evrilmiştir.

helikopter

Fransızca hélicoptère "helezoni kanatlı uçar cihaz" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1861 Gustave de Ponton d'Amécourt, Fr. mucit.) Fransızca sözcük Eski Yunanca ʰéliks ἑλιξ z "helezon" ve Eski Yunanca pterón πτερόν z "kanat" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *péth₂r̥ (*pétr̥) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *peth₂- (*pet-) "uçmak, düşmek" kökünden türetilmiştir. )

helis
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ TDK, Türkçe Sözlük, 1. Baskı, 1945]
helis: bir silindirin yüzeyinde (...) bir doğru çizgiyi dolayarak elde edilen eğri çizgi. (...) helisel: Helis şeklnde olan.

Köken

Fransızca hélice "burgu, spiral" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca ʰéliks ἑλιξ z "burgu, özellikle asma filizi, yılan kıvrımı" sözcüğünden alıntıdır.

Bu maddeye gönderenler

helezon, helikopter


12.11.2014
hellim

Arapça ḥlm kökünden gelen ḥālūm veya ḥallām حالوم z "yumuşak ve taze peynir" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥilm حلم z "yumuşaklık" sözcüğünden türetilmiştir.

helme

Arapça ḥlm kökünden gelen ḥalma(t) حلمة z "meme başı, emzik" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. Arapça sözcük Arapça ḥaluma حلم z "yumuşadı" fiili ile eş kökenlidir.

helot

Fransızca hélote "temel haklardan mahrum alt sınıfa mensup kişi, köle" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca Heilōtēs Εἱλώτης z "«Helos'lu», antik Sparta'da köleleştirilmiş bir sınıf" özel adından alıntıdır. Bu sözcük Hélos Ἕλος z "Peloponnes'te bir kent" özel adından türetilmiştir.

helva

Arapça ḥlw kökünden gelen ḥalwāˀ حلواء z "tatlı yiyecek, kurabiye, şekerleme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥlb kökünden gelen ḥalab حلب z "süt" sözcüğünün faˁlā vezninde türevidir. Bu sözcük Aramice/Süryanice ḥlb kökünden gelen aynı anlama gelen ḥalaw, ḥalwā חלב, חלבא z sözcüğü ile eş kökenlidir.

helyotrop

Fransızca héliotrope "«güne dönen», 1. mor-leylak rengi çiçeklerini güneşe döndüren bir bitki, 2. mor-leylak rengi, 3. bu renkte bir mineral, 4. haritacılıkta kullanılan bir aygıt" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca ʰēliotrópos ἡλιοτρόπος z "güneşe dönen, bir çiçek adı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ʰḗlios ἥλιος z "güneş" ve Eski Yunanca trépō τρέπω z "dönmek" sözcüklerinin bileşiğidir.