hayta

haymatlos

Almanca Heimatlos "hiçbir ülke vatandaşı olmayan kişi, yurtsuz" sözcüğünden alıntıdır. Almanca sözcük Almanca Heimat "yurt, vatan" ve Almanca sadece bileşiklerde görülen +los "siz, yoksunluk eki" sözcüklerinin bileşiğidir.

hayran

Arapça ḥyr kökünden gelen ḥayrān حيران z "şaşkın, mecnun, çılgın" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥāra حَارَ z "şaştı" fiilinin faˁalān vezninde masdarıdır.

hayrat

Arapça χyr kökünden gelen χayrāt خيرات z "hayır işleri, iyilikler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χayra(t) خيرة z "hayırlı şey, hayır işi" sözcüğünün çoğuludur.

hayret

Arapça ḥyr kökünden gelen ḥayra(t) حَيرة z "şaşma, şaşkınlık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥāra حَارَ z "şaştı" fiilinin faˁla(t) vezninde masdarıdır.

haysiyet

Arapça ḥayṯiyya(t) حيثيّة z "ilgi, itibar, şeref, kalite" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥys̠ kökünden gelen ḥayṯ حيث z "yer veya neden belirten bağlaç, nerede, nasıl ki, bundan ötürü" sözcüğünün masdarıdır.

hayta
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"haydut, başıbozuk (özellikle Rumeli'de)" [IIIS, 1792]
yanlarında olan eṭbaˁ ve ˁasker Rumeli hayṭa ve eşḳıya ve kaypakcıları olmağla

Köken

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

Ek açıklama

Haydut sözcüğüyle ilgili olduğu düşünülebilir.


25.05.2015
hayvan

Arapça ḥyw kökünden gelen ḥayawān حَيَْوَان z "1. yaşama, canlı olma, 2. her çeşit canlı varlık, canavar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥayya حَيَّ z "yaşadı, canlı idi" fiilinden türetilmiştir.

hayy

Arapça ḥyy kökünden gelen ḥāyy حَاىّ z "diri, canlı, Allah'ın bir sıfatı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥayya حَىَّ z "canlı idi, yaşadı" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

hayz

Arapça ḥyḍ kökünden gelen ḥayḍ حيض z "1. akma, seyelan, 2. kadınlarda adet görme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥāḍat حاضت z "aktı, adet gördü" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

haz

Arapça ḥẓẓ kökünden gelen ḥaẓẓ حظّ z "pay, kısmet, nasip, şans" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥaẓẓa حظّ z "talihli idi" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

haza

Arapça hāḏā هٰذا z "bu, şu, işbu, işte" sözcüğünden alıntıdır.