harem

harddisk

İngilizce hard disk "«sert disk», koruyucu metal kutulu hafıza diski" sözcüğünden alıntıdır.

hare

Farsça χārā خارا z "1. mermer, 2. mermer gibi dalgalı ipek kumaş" sözcüğünden alıntıdır.

harekât

Arapça ḥrk kökünden gelen ḥarakāt حركات z "hareketler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥaraka(t) حركة z sözcüğünün çoğuludur.

hareke

Arapça ḥaraka(t) حركة z "1. hareket, 2. Arap harflerine eklenen seslendirme işaretleri" sözcüğünden alıntıdır.

hareket

Arapça ḥrk kökünden gelen ḥaraka(t) حركة z "hareket etme, devinim" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥaraka حَرَكَ z "hareket etti" fiilinin faˁala(t) vezninde masdarıdır.

harem
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ anon., Mukaddimetü'l-Edeb terc., y. 1300]
ḥaremge kirmiş ḥālge çıkdı = ḥalāl boldı muḥrim [hareme girmiş hale geldi, yasak olan helal oldu]

Köken

Arapça ḥrm kökünden gelen ḥaram حرم z "yasak veya kutsal alan, sanctuary, özellikle Kâbeyi çevreleyen alan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük İbranice ḥrm kökünden gelen ḥerem חֵרֶם z "1. balık ağı, bir tür dalyan, 2. harîm, tapınak çevresindeki kutsal alan, 3. haram etme, cemaatten dışlama, aforoz etme" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İbranice ḥāram חָרַם z "delik delme, ağ yapma" fiilinden türetilmiştir.

Ek açıklama

Arapça kullanımda ḥaram "kutsal alan" ve ḥarīm genellikle "evde kadınlara ayrılmış kısım" anlamındadır. Türkçe kullanım bunun tersidir. • İbranice ve Aramice sözcük esasen "balık ağı" anlamında olup, "tapınak çevresindeki dokunulmaz alan" anlamı derivatiftir. Arapça χarama خرم ve ḳarama fiilleri "oyma, delme, ağ ve oya yapma" anlamlarını korurlar. Ha ile yazılan ḥrm حرم kökü ve türevleri ise, Aramiceden alıntı kültür sözcükleridir.

Benzer sözcükler

harem ağası, haremlik


22.09.2017
haremeyn

Arapça ḥaramayn حرمين z "iki haremler, Mekke ve Medine" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥaram "dinen yasak yer, sanctuary" sözcüğünün ikil (dual) halidir.

harf

Arapça ḥrf kökünden gelen ḥarf حرف z "1. mızrak veya kılıcın keskin ağzı, 2. yazı birimi, harf" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥarafa حرف z "1. bozdu, çizdi, tahrip veya tahrif etti, 2. bir meslek veya sanat icra etti" fiili ile eş kökenlidir. Bu sözcük Aramice/Süryanice ḥrp kökünden gelen ḥāraph חָרַף z "sivri bir uçla çizme, kazıma, sivriltme" sözcüğü ile eş kökenlidir.

hariciye

Arapça (umūr) al-χāricīya(t) "dış işleri" deyiminden alıntıdır. Arapça deyim Arapça χrc kökünden gelen χāric خارج z "dış" sözcüğünden +īya(t)1 ekiyle türetilmiştir.

hariç

Arapça χrc kökünden gelen χāric خارج z "dış, dışarı, dışarı çıkan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χaraca خرج z "çıktı" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

harika

Arapça χrḳ kökünden gelen χāriḳ خارق z "yırtan" sözcüğünden türetilmiştir. Arapça sözcük Arapça χaraḳa خرق z "yırttı, yardı, delip dışarı çıktı" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.