harç

harbi1

Arapça ḥarbī حربى z "harple ilgili, savaşçı, savaşkan, asker" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥarb sözcüğünün nisbet halidir.

harbi2

Arapça ḥarba(t) حربة z "kısa mızrak" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

harca|mak

Arapça χarc "gider, sarf" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

harcıalem

Arapça χarc خرج z "harcama, alım gücü" ve Arapça ˁālam عالم z "dünya, herkes" sözcüklerinin bileşiğidir.

harcırah

Arapça χarc "harcama, gider" ve Farsça rāh "yol" sözcüklerinin bileşiğidir.

harç
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"gider" [ Codex Cumanicus, 1303]
espensa - Fa & Tr: χarc ... espendo - Tr: χarc etarmen "... vergi" [ Meninski, Thesaurus, 1680]
χarc: Proventus, reditus, pec. Regni [gelir, özellikle devlet geliri] & Tributum [haraç, sorma-ver vergisi] "... duvarcı karışımı" [ Redhouse, An English and Turkish Dictionary, 1856]
Mortar: خرج kharj; صيوه siwa. "... üretim ögesi" [ Şemseddin Sami, Kamus-ı Türki, 1900]
χarc: (...) 4. (tr.) bir şeyin imaline yarayan mevadd, kereste.

Köken

Arapça χrc kökünden gelen χarc خَرْج z "«çıkma» 1. gider, harcama, ödeme, 2. bir tür vergi, haraç" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χaraca خرج z "çıktı" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

Ek açıklama

"Vergi" anlamında χarac, köken itibariyle ayrı bir sözcük olarak değerlendirilmelidir. Karş. haraç. Ancak χarc sözcüğü iki anlam grubunu birleştirir.


23.01.2019
harçlık

Arapça χarc sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +lIk ekiyle türetilmiştir.

hard

İngilizce hard "sert" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Germence aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *hardú- biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *kort-ú-s biçiminden türetilmiştir.

hardal

Arapça χrdl kökünden gelen χardal خردل z "hardal bitkisi ve tanesi, sinapis alba" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice χardal חרדל z "adi hardal veya Mısır hardalı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Farsça ḳardāliyon veya ḳardāman "1. hardal-i Farisî adı verilen tere tohumu (lepidium sativum), 2. hardal" sözcüğü ile eş kökenlidir. Farsça sözcük Eski Yunanca kárdamon "tere bitkisi" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Arkaik Yunanca kardamija "baharlı bir ot" sözcüğünden evrilmiştir.

hardcore

İngilizce hardcore "aşırı (rock müzik veya porno)" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce hard "sert" ve İngilizce core "çekirdek" sözcüklerinin bileşiğidir.

harddisk

İngilizce hard disk "«sert disk», koruyucu metal kutulu hafıza diski" sözcüğünden alıntıdır.