halile

hali

Arapça χlw kökünden gelen χāli خالٍ z "yalnız, tenha, ıssız, yoksun" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χalā خلا z "yalnız idi" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

haliç

Arapça χlc kökünden gelen χalīc خليج z "çekinti, nehirden çekilen kanal, deniz kıyısındaki lagun, körfez" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χalaca خلج z "kıvrandı" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

halife

Arapça χlf kökünden gelen χalīfa(t) خليفة z "birinin yerine geçen, halef; İslam hükümdarı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χalafa خَلَفَ z "yerine geçti, ardından geldi" fiilinin faˁīlā(t) vezninde sıfat dişilidir. (NOT: Bu sözcük Aramice/Süryanice ḥlp kökünden gelen ḥalaph חַלַף z "yerine (edat)" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

halihazır

Arapça ḥāl حال z "durum" ve Arapça ḥāḍir حاضر z "şimdiki" sözcüklerinin bileşiğidir.

halik

Arapça χlḳ kökünden gelen χāliḳ خالق z "yaratan, Allah'ın sıfatlarından biri" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χalaḳa خلق z "yarattı" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

halile
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Hoca Sa'deddin Ef., Tacü't-Tevârih, 1574]
ḥalīle-i celīlesi ile

Köken

Arapça ḥll kökünden gelen ḥalīla(t) حَلِيلَةُ z "zevce" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥalīl حَلِيلُ z "nikahlı kişi, zevç" sözcüğünün faˁīla(t) vezninde sıfat dişilidir. Bu sözcük Arapça ḥalla حلّ z "1. çözdü, ihramdan çıktı, 2. nikahladı" fiilinin faˁīl vezninde türevidir.

Daha fazla bilgi için hal2 maddesine bakınız.


04.03.2019
halim

Arapça ḥlm kökünden gelen ḥalīm حليم z "yumuşak huylu" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥaluma حَلُمَ z "yumuşadı" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

halis

Arapça χlṣ kökünden gelen χāliṣ خالص z "arı, saf, temiz" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χalaṣa خلص z "arındı, kurtuldu" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

halita

Arapça χlṭ kökünden gelen χalīṭ خليط z "karışık" sözcüğünden türetilmiştir. Arapça sözcük Arapça χalaṭa خَلَطَ z "karıştırdı" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

halk1

Arapça χlḳ kökünden gelen χalḳ خلق z "herhangi bir insan topluluğu, ahali" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice χlḳ kökünden gelen χelḳā חֶלְקָא z "pay, bölük, kısım" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Aramice/Süryanice χālaḳ חלק z "pay etmek, bölmek" fiilinden türetilmiştir.

halk2

Arapça χlḳ kökünden gelen χalḳ خلق z "yaratma, yaratış" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χalaḳa خلق z "yarattı" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice χlḳ kökünden gelen χālaḳ חלק z "pay etme, düzeltme, düzenleme" sözcüğü ile eş kökenlidir.