hızma

hıyar

Farsça χiyār خيار z "salatalık, cucumis sativus" sözcüğünden alıntıdır.

hıyarşembe

Farsça χiyār şanbar خيار شنبر z "sıcak ülkelere özgü bir ağaç, cassia" sözcüğünden alıntıdır.

hız

Farsça χīz خيز z "1. sıçrama, hamle, 2. fırla! (emir)" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça χāstan, χīz- خاستن, خيز z "kalkmak, sıçramak" fiilinden türetilmiştir.

hızar

Ermenice χzarar խզարար z "keski, büyük testere" sözcüğünden alıntıdır. Ermenice sözcük Ermenice χiz խիզ z "kesme" kökünden türetilmiştir.

hızır

Arapça χiḍr خضر z "Kur'anda anılan ölümsüz bir şahsiyet" özel adından alıntıdır. Bu sözcük Arapça χḍr kökünden gelen χiḍr خضر z "yeşillik, yaş meyve ve sebze" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Arapça aχḍar أخضر z "yeşil" sözcüğü ile eş kökenlidir.

hızma
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Hamit Zübeyr & İshak Refet, Anadilden Derlemeler, 1932]
hızma (Ahlat, Malatya, Kütahya); hırızma (Maraş): bir ucu burun kenarına diğer ucu başa raptedilen ince bir zincir üzerine dizilmiş ufak altınlardan ziynet. [ Milliyet - gazete, 1986]
Hafif Müzik şarkıcısı Sibel Egemen, 'hızma' taktı.

Köken

Kürtçe (Kurmanci) xizêm "burun takısı" sözcüğü ile eş kökenlidir. Kürtçe sözcük Arapça χzm kökünden gelen χizām veya χizāma(t) خزام/خزامة z "develere takılan burun halkası" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arapça χazama خزم z "ipe boncuk dizdi, devenin burnunu delerek halka geçirdi" fiilinden türetilmiştir.

Ek açıklama

Karş. Akatça χazāmu, İbranice #χzm "delme". Yöresel bir tabir iken 1980'lerden itibaren genel kullanıma girdi.


05.04.2020
hi-fi

İngilizce hi-fi "yüksek kaliteli ses kayıt sistemi" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1950) İngilizce sözcük İngilizce high "yüksek" ve İngilizce fidelity "sadakat" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: İngilizce sözcük Latince fidelis "sadık" sözcüğünden türetilmiştir. Latince sözcük Latince fides "güven, sadakat" sözcüğünden türetilmiştir. )

hibe

Arapça whb kökünden gelen hiba(t) هبة z "ihsan etme, bağış, hediye" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça wahaba وهب z "bahşetti, cömertçe verdi" fiilinin fiˁla(t) vezninde masdarıdır.

hibrit

Fransızca hybride veya İngilizce hybrid "melez" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen hybrida sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Eski Yunanca ʰýbris ὑβρις z "ölçüyü aşma, küstahlık, azgınlık" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca ʰybrízō ὑβρίζω z "azmak, ölçüyü aşmak" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir.

hicap

Arapça ḥcb kökünden gelen ḥicāb حجاب z "1. perde, kadın örtüsü, 2. utanma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥacaba حجب z "sakladı, gizledi, örttü" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

hicaz

ḥicāz حجاز z "Arabistan'da bir ülke" özel adından alıntıdır.