hırt

hırka

Arapça χrḳ kökünden gelen χirḳa(t) خِرْقة z "kafa ve kol delikleri olan üstlük, özellikle derviş giysisi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χaraḳa خَرَقَ z "yırttı, deldi" fiilinin fiˁla(t) vezninde ismi merresidir.

hırpala|mak

Türkiye Türkçesi hırpani "perişan kılıklı" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

hırpani

Arapça χrb kökünden gelen χiribbān خربان z "harap, yıkıma uğramış" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. (Kaynak: Edw. Will. Lane, An Arabic Lexicon sf. 2.716.) Arapça sözcük Arapça χaraba خرب z "harap oldu" fiilinden türetilmiştir.

hırs

Arapça ḥrṣ kökünden gelen ḥirṣ حرص z "şiddetli ve bencil istek, arzu" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥaraṣa حَرَصَ z "şiddetle arzuladı" fiilinin fiˁl vezninde türevidir.

hırsız

Türkiye Türkçesi χayırsız "hayırsız, uğursuz" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Arapça χayr sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +sIz ekiyle türetilmiştir.

hırt
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
χırtı pırtı: hırdavat eskisi, bir işe yaramaz yırtık pırtık eşya. [ Osman Cemal Kaygılı, Argo Lugatı, 1932]
hırt: Hırbonun aynıdır. Enayi, kaba, öküz, söz söylemesini bilmez, odun gibi adam.

Köken

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

Ek açıklama

Karş. Kürtçe (Kurmanci) xurt "güçlü, kuvvetli, gürbüz". Ancak Kürdce sözcüğün kökeni ve eskiliği hakkında bir fikrimiz yoktur.

Benzer sözcükler

hırtapoz, hırtı pırtı, hırtık, hırtlamboz, hırtlaşmak

Bu maddeye gönderenler

hırbo


12.08.2015
hısım

Arapça ḳism قسم z "kısım, bölük" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

hış

"gevrek şey sesi, kuru yaprak sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

hışım

Farsça χişm veya χēşm خشم/خيشم z "öfke" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen hēşm sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen aeşma- sözcüğü ile eş kökenlidir.

hışır

hış veya hışır "gevrek nesne sesi" ses yansımalı sözcüğünden türetilmiştir.

hıyanet

Arapça χwn kökünden gelen χiyāna(t) خيانة z "hainlik etme, hainlik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χāna خان z "hainlik etti" fiilinin fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.