hışım

hırs

Arapça ḥrṣ kökünden gelen ḥirṣ حرص z "şiddetli ve bencil istek, arzu" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥaraṣa حَرَصَ z "şiddetle arzuladı" fiilinin fiˁl vezninde türevidir.

hırsız

Türkiye Türkçesi χayırsız "hayırsız, uğursuz" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Arapça χayr sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +sIz ekiyle türetilmiştir.

hırt

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

hısım

Arapça ḳism قسم z "kısım, bölük" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

hış

"gevrek şey sesi, kuru yaprak sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

hışım
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
sendeki χaşm u ġaẓab kibr ü kīne [ anon., Tezkiretü'l-Evliya terc., 1341]
gökçek edeb Taŋrı χışmın gidere [güzel edep tanrının öfkesini giderir]

Köken

Farsça χişm veya χēşm خشم/خيشم z "öfke" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen hēşm sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen aeşma- sözcüğü ile eş kökenlidir.


15.07.2015
hışır

hış veya hışır "gevrek nesne sesi" ses yansımalı sözcüğünden türetilmiştir.

hıyanet

Arapça χwn kökünden gelen χiyāna(t) خيانة z "hainlik etme, hainlik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χāna خان z "hainlik etti" fiilinin fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.

hıyar

Farsça χiyār خيار z "salatalık, cucumis sativus" sözcüğünden alıntıdır.

hıyarşembe

Farsça χiyār şanbar خيار شنبر z "sıcak ülkelere özgü bir ağaç, cassia" sözcüğünden alıntıdır.

hız

Farsça χīz خيز z "1. sıçrama, hamle, 2. fırla! (emir)" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça χāstan, χīz- خاستن, خيز z "kalkmak, sıçramak" fiilinden türetilmiştir.