hürriyet

hünkâr

Farsça χond-kār veya χodāvand-gār خواندگار/خوداوندگار z "efendilik-eden, hükümdar, egemen" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça χʷand veya χond "efendi, rabb, yüce kişi" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen χʷadāvand sözcüğünden evrilmiştir. Orta Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen χʷadāy sözcüğünden türetilmiştir.

hünnap

Arapça ˁnb kökünden gelen ˁunnāb عنّاب z "hünnap ağacı ve meyvesi, zizyphus vulgaris" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁināb عناب z "üzüm" sözcüğü ile eş kökenlidir. (NOT: Bu sözcük Akatça inbu "meyve" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

hünsa

Arapça χnṯ kökünden gelen χunṯāˀ خنثاء z "hermafrodit, çift cinsiyetli" sözcüğünden alıntıdır.

hür

Arapça ḥrr kökünden gelen ḥurr حُرّ z "salınmış, azat edilmiş, köle olmayan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ḥōr veya ḥawr חוֹר z "1. beyaz giysili, 2. azatlı köle" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice ḥawar חַוַר z "beyazlık, beyaz" sözcüğünden türetilmiştir.

hürmet

Arapça ḥrm kökünden gelen ḥurma(t) حُرمة z "1. yasak olma, dokunulmazlık, tabu, 2. yasağa uyma, saygı gösterme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥarama حَرُمَ z "yasakladı" fiilinin fuˁla(t) vezninde masdarıdır.

hürriyet
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Meninski, Thesaurus, 1680]
ḥürrīye, ḥarürīye: Libertas, ingenuitas [azatlık].

Köken

Arapça ḥrr kökünden gelen ḥurriyya(t) حرّيّة z "köle olmama, azatlık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥurr حرّ z "köle veya bağımlı olmayan, asil, soylu" sözcüğünün masdarıdır.

Daha fazla bilgi için hür maddesine bakınız.

Ek açıklama

Fransızca liberté karşılığı olan siyasi anlamı Sadık Rıfat Paşa tarafından 1830'larda popülerleştirilmiştir.


20.02.2020
hüsn

Arapça ḥsn kökünden gelen ḥusn حُسْن z "güzellik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥasuna حَسُُنَ z "güzel idi" fiilinin fuˁl vezninde masdarıdır.

hüsran

Arapça χsr kökünden gelen χusrān خُسران z "zarara uğrama, hasar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χasira خَسِرَ z "zarar gördü" fiilinin fuˁlān vezninde masdarıdır.

hüsrev

Farsça χusrav veya χosrov خسرو z "eski İran padişahlarının bir sıfatı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde hu-sraw "iyi namlı, ünlü" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde hu "iyi" ve Avesta (Zend) dilinde sraw "duyma, ün" sözcüklerinin bileşiğidir. Avestaca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ḱlew- "duymak" biçiminden evrilmiştir.

hüthüt

Arapça hd kökünden gelen hudhud هدهد z "Kuran'da adı geçen bir kuş, çavuş kuşu, upupa epops" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük hadhada fiilinin murabba (dörtlü)üdür.

hüvelbaki

Arapça huwa'l-bāḳī هو الباقي z "O (Allah) kalıcıdır" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça huwa هُوَ z "o (üçüncü tekil şahıs)" ve Arapça bāḳī بَاقٍ z "kalıcı" sözcüklerinin bileşiğidir.