general

gen(o)+

Fransızca géno+ veya İngilizce geno+ "[bileşik adlarda] doğurma, üreme" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca génos γένος z "1. üreme, 2. soy, zürriyet, aşiret" veya Latince aynı anlama gelen genus, gener- sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ǵenh₁- (*ǵen-) "doğurmak" biçiminden evrilmiştir.

genç

Eski Türkçe kēnç "yavru, bebek" sözcüğünden evrilmiştir.

genel

Türkiye Türkçesi geŋ "geniş, bol" sözcüğünden Yeni Türkçe +Al ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

genelev
genelge

Yeni Türkçe genel sözcüğünden Yeni Türkçe +gA ekiyle türetilmiştir.

general
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"Venedik kumandanı" [ Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant, 1600 yılından önce]
ceneral "Avrupa ordularında bir rütbe" [ Kırlı, Sultan ve Kamuoyu, 1840]
ceneral [ Milliyet - gazete, 1934]
Müşüre mareşal, Paşaya general denilecektir.

Köken

Fransızca générale sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca capitaine général "genel kumandan" sözcüğünün dişilidir. Bu sözcük Fransızca général "genel" sözcüğünden türetilmiştir. Fransızca sözcük Latince generalis "soya ait, genel" sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Latince genus, gener- "soy, ırk" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için gen(o)+ maddesine bakınız.

Ek açıklama

General sözcüğü ve bileşikleri Türk ordusunda 26/11/1934 tarihli kanunla resmi kullanıma girmiş; bu vesileyle telaffuz Almancaya uygun olarak düzeltilmiştir. Kullanımda jeneral biçimine 1960'lara dek rastlanır.

Bu maddeye gönderenler

korgeneral, orgeneral, tuğgeneral, tümgeneral


07.09.2017
genetik

Fransızca génétique "üremeye veya soya ilişkin, kalıtımsal, ırsi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen genētikós γενητικός z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca génesis γένεσις z "üreme" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca gígnomai, gen- γίγνομαι, γεν- z "doğurmak" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir.

geniş

Türkiye Türkçesi géŋ "enli, rahat" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Iş ekiyle türetilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe aynı anlama gelen kéŋ sözcüğünden evrilmiştir.

genitif

Almanca Genitiv "ismin iyelik hali" sözcüğünden alıntıdır. Almanca sözcük Latince genitivus "doğuma veya soya ilişkin" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince gignere, genit- "doğurmak" fiilinden türetilmiştir.

geniz

Türkiye Türkçesi geŋiz "ağzın dilcik ardında kalan iç bölmesi" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe kéŋ "geniş" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

genleş|mek

Türkiye Türkçesi géŋ "geniş, bol" sözcüğünden Yeni Türkçe +lAş- ekiyle türetilmiştir.