gazete

gaz3

Fransızca gaze "çok gevşek dokunmuş pamuklu bez" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Arapça ḳazz قزّ z "kaba ipekli kumaş" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen kac veya kaj sözcüğünden alıntıdır.

gaza

Arapça ġzw kökünden gelen ġazā(t) veya ġazwa(t) غزاة/غزوة z "1. akın etme, yağma, talan, 2. İslam dini uğruna yapılan savaş" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ġazā غَزَا z "1. murat etti, gayret etti, 2. akın etti" fiilinin faˁla(t) vezninde masdarıdır.

gazal

Arapça ġzl kökünden gelen ġazāl غزال z "ceylan, antilop" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen ˁuzīlā sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Akatça aynı anlama gelen χuzālu veya uzālu sözcüğü ile eş kökenlidir. )

gazap

Arapça ġḍb kökünden gelen ġaḍab غضب z "kızgınlık, öfke" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ġaḍuba غَدُبَ z "kızdı, öfkelendi" fiilinin faˁal vezninde masdarıdır.

gazel

Arapça ġzl kökünden gelen ġazal غزل z "flört etme, aşk sözleri, aşk şiiri" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ġazala غزل z "yün eğirdi" fiili ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

gazete
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ebubekir Ratib Ef., Nemçe Sefaretnamesi, 1792]
hatta Sibin şehrinde gazeta evrākına tabˁ ve tavsīf olmakla [ Amedî Galib Efendi, Sefaret Mektupları, 1802]
ol günedek her gün gazetalarda havadis-i merkūme münderic iken andan soŋra görülmeyib gazetecilik [ Şinasi, Tasvir-i Efkâr makaleleri, 1862]
gazetecilik ilāve ederek

Köken

Fransızca gazette "parayla satılan haber bülteni" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Venedikçe gazéta "1. kesecik, Venedik devletinde bir para birimi, 2. haber bülteni" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Venedikçe gaza "kese, bir para birimi" sözcüğünden +et° ekiyle türetilmiştir. Venedikçe sözcük Eski Yunanca gáza γάζα z "hazine, büyük miktarda para" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Farsça aynı anlama gelen ganz- veya gaz- sözcüğünden alıntıdır.

Daha fazla bilgi için hazine maddesine bakınız.

Ek açıklama

Venedik cumhuriyetine özgü bir kurum iken 1630'larda Almanya ve Hollanda, daha sonra Fransa ve İngiltere'de benimsenmiştir. • 1779-81 arası sadrazam olan Silahdar Mehmed Paşa döneminde Avrupa gazetelerini izlemek ve tercüme etmek için bir oda teşkil edilmiş ve gazeta evrakı hulasaları düzenli olarak padişaha iletilmiştir. • Yunanca gáza ve Farsi kökeni için ▪ Liddell & Scott, A Greek-English Lexicon sf. 335.

Benzer sözcükler

gaste, gazeteci, gazetecilik


28.08.2018
gazi

Arapça ġzw kökünden gelen ġāzi غازٍ z "1. akıncı, istilacı, 2. İslam için savaşan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ġazā غَزَا z "murat etti, akın etti" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

gazino

İtalyanca casino "1. kulübe, evcik, baraka, 2. müzikli lokanta" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca casa "ev" sözcüğünün küçültme halidir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen casa sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ket- biçiminden evrilmiştir.

gazoz

Fransızca eau gaseuse "gazlı su, limonata ve sodyum bikarbonattan yapılan içecek" deyiminden alıntıdır. Fransızca deyim Fransızca gazeux "gazlı" sözcüğünün dişilidir. Bu sözcük Fransızca gaz sözcüğünden +os° ekiyle türetilmiştir.

gazpaço

İspanyolca gazpacho "İspanya usulü soğuk sebze çorbası" sözcüğünden alıntıdır.

ge(o)+

Fransızca géo+ veya İngilizce geo+ "[bileşik adlarda] yer, zemin, yeryüzü" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca gḗ veya gaía γή/γαία z "yer, toprak" sözcüğünden alıntıdır.