güt|mek

güreş

Türkiye Türkçesi gürenç veya güreş "kavga sporu" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Orta Türkçe küren- veya küre- "yiğitlenmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Iş ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe kür "yiğit, mağrur" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

güreş|mek

Eski Türkçe küreş- "boy ölçüşmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe küre- "güç göstermek" fiilinden Eski Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe kür "güçlü, galip" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

gürgen

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

güruh

Farsça ve Orta Farsça gurōh گروه z "küme, insan topluluğu" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça gurōhe گروهه z "top, küre, her türlü yuvarlak nesne" sözcüğü ile eş kökenlidir.

gürz

Farsça gurz گرز z "ağır topuz, tokmak" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen varz veya vazr sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen vazra- sözcüğü ile eş kökenlidir.

güt|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uyğur Kağan Yazıtı, 759]
ikki ay küttim kelmedi [iki ay bekledim gelmedi] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ol meni küḏti [[beni bekledi]], ol koy küḏti [[koyun bekledi]] Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
gütmek & güdmek: Agere, pellere, pastum ducere [sürmek, itmek, çobanlık etmek].

Köken

Eski Türkçe küt- "beklemek, gözetmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe kü- veya küd- "beklemek" fiilinden evrilmiştir.

Ek açıklama

Asıl anlamı "beklemek" iken, sürü gütmek eyleminden hareketle TTü "hayvan sürmek" anlamı ağır basmıştır. • Kökü /ḏ/ sesi ile sonlanan bazı ETü fiillerde > /y-/ ve > /t-/ şeklinde ikili evrim görülür. Karş. yay-, yat-. Türkiye Türkçesi güymek "beklemek" eylemi 15. yy'a dek kullanılır. Ötümsüzleşmenin nedeni fonetik (+dI geçmiş zaman ekine asimilasyon) ya da morfolojik (+It- geçişlilik eki ile türetme) olabilir.

Benzer sözcükler

güdülmek, güttürmek, işgüder

Bu maddeye gönderenler

güdü, güdüm, güveç, güz


04.10.2017
güve

Eski Türkçe küge veya küye "güve" sözcüğünden evrilmiştir.

güveç

Eski Türkçe küdeç "pişmiş topraktan yapılan yemek kabı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe küd- "beklemek" fiilinden Eski Türkçe +(g)Aç ekiyle türetilmiştir.

güven

Türkiye Türkçesi güven- fiilinden türetilmiştir.

güven|mek

Eski Türkçe küven- "(kendiyle) övünmek, böbürlenmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe veya küv "gurur, övünme" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)An- ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *kü- kökünden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

güvence

Yeni Türkçe güven sözcüğünden Yeni Türkçe +çA ekiyle türetilmiştir.