güneyik

gündelik

Türkiye Türkçesi günde "yevmî" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +lIk ekiyle türetilmiştir.

gündem

Türkiye Türkçesi gün sözcüğünden Yeni Türkçe +dAm ekiyle türetilmiştir.

gündüz

Eski Türkçe küntüz "gündüz" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kün "gün" sözcüğünden türetilmiştir.

güneş

Orta Türkçe küneş "güneş" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *küne- "gün ışımak, aydınlanmak" biçiminden Türkiye Türkçesinde +Iş ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe kün "gün" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

güney

Türkiye Türkçesi gün sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)Ay ekiyle türetilmiştir.

güneyik
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"hindiba bitkisi" [ Yadigâr-ı İbni Şerif, 1421? yılından önce]
altı direm güneyik çiçeği yaprağının suyiyle ve kāsnī suyi-ile yoğurup hablar ideler. [ Lugat-i Ni'metullah, 1540]
χūr-perest [Fa.]: Güneşe tapıcı ve güneyik çiçeği, zīrā yüzi güneşden yaŋa olur elbette.

Köken

Türkiye Türkçesi güne- "güneşe dönmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir. Türkçe fiil Türkiye Türkçesi gün sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için gün maddesine bakınız.

Ek açıklama

Hindiba çiçeğinin güneşe yönelmesi Divan edebiyatında değinilen bir özelliğidir.


25.05.2015
günlük1
günlük2

Farsça kundurak كندرك z "bir tür kokulu reçine, boswellia thurifera ağacı ve zamkı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen kunduruka veya kundarikā कुन्दुरुक z sözcüğünden alıntıdır.

günü

Eski Türkçe küni "1. kıskançlık, 2. kuma, cariye" sözcüğünden evrilmiştir. (NOT: Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe küŋ "cariye" sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Orta Farsça knīg veya kanīg "kız" sözcüğünden alıntıdır. Orta Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde kainyā, kainīka "kadın veya kız" sözcüğü ile eş kökenlidir.

gür1

Eski Türkçe kür "güçlü, galip, üstün" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *kü- kökünden türetilmiştir.

gür2

"gök gürültüsü sesi, çınlama ve patlama sesi" Ses yansımalı sözcüktür.