günü

gündüz

Eski Türkçe küntüz "gündüz" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kün "gün" sözcüğünden türetilmiştir.

güneş

Orta Türkçe küneş "güneş" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *küne- "gün ışımak, aydınlanmak" biçiminden Türkiye Türkçesinde +Iş ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe kün "gün" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

güney

Türkiye Türkçesi gün sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)Ay ekiyle türetilmiştir.

güneyik

Türkiye Türkçesi güne- "güneşe dönmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir. Türkçe fiil Türkiye Türkçesi gün sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

günlük2

Farsça kundurak كندرك z "bir tür kokulu reçine, boswellia thurifera ağacı ve zamkı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen kunduruka veya kundarikā कुन्दुरुक z sözcüğünden alıntıdır.

günü
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Orhun Yazıtları, 735]
ötiŋe küni tegdük uçun [ödüne haset girdigi için] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
küni [[kuma. Şu atasözünde geçer: 'küniniŋ küline tegü yaġı' - kumanın külüne dek düşman]] Kıpçakça: [ Ebu Hayyan, Kitabu'l-İdrak, 1312]
küni: al-ġayra [kıskançlık]. Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
günü, göni: Invidia [kıskançlık].

Köken

Eski Türkçe küni "1. kıskançlık, 2. kuma, cariye" sözcüğünden evrilmiştir. (NOT: Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe küŋ "cariye" sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Orta Farsça knīg veya kanīg "kız" sözcüğünden alıntıdır. Orta Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde kainyā, kainīka "kadın veya kız" sözcüğü ile eş kökenlidir.

Daha fazla bilgi için kancık maddesine bakınız.

Ek açıklama

Karş. Çağatayca günilü 1. "kocası kuma alan kadın", 2. "kıskanç, haset eden". PavC 480. Kaşgarlı'da Eski Türkçe küŋ "cariye" ve küni "kuma" biçimleri görülür. Her iki sözcük İrani alıntılardır.

Benzer sözcükler

günücü, günülemek


04.10.2017
gür1

Eski Türkçe kür "güçlü, galip, üstün" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *kü- kökünden türetilmiştir.

gür2

"gök gürültüsü sesi, çınlama ve patlama sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

gürbüz

Farsça gurbuz veya ġurbuz گربز z "küstah, edepsiz, kurnaz" sözcüğünden alıntıdır.

güren

Yeni Yunanca krános κράνος z "kızılcık ağacı ve yemişi" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen kránon, kráneia κράνον z sözcüğünden evrilmiştir.

güreş

Türkiye Türkçesi gürenç veya güreş "kavga sporu" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Orta Türkçe küren- veya küre- "yiğitlenmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Iş ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe kür "yiğit, mağrur" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)A- ekiyle türetilmiştir.