fondöten

fon(o)+

Fransızca ve İngilizce phono+ "[bileşik adlarda] ses, konuşma" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca phōnḗ φωνή z "ses, özellikle insan sesi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca phēmí φημί z "söylemek, konuşmak" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰeh₂-¹ (*bʰā-) "söylemek" biçiminden evrilmiştir.

fon1

Fransızca fond "zemin, dip, arka plan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince fundus "1. dip, yer, toprak, 2. çiftlik, gelir getiren mülk" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰudʰ-(m̥)n-ó-s "dip" biçiminden evrilmiştir.

fon2

İtalyanca fondo "gelir getiren varlık, sermaye" veya Fransızca fonds "1. çiftlik, gelir getiren mülk, 2. gelir getiren varlık, sermaye" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Fransızca fond "toprak, arazi, çiftlik" sözcüğünün çoğuludur.

fondan

Fransızca fondant "1. eriyen, sıvımsı yumuşak, 2. içi sıvımsı kremayla doldurulmuş bonbon" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca fondre "dökmek, sıvılaştırmak, eritmek, erimek" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince fundere, fus- "1. (bir sıvıyı) dökmek, özellikle metal eritmek veya erimiş metal dökmek, 2. (katı şeyleri) saçmak, dökmek, yaymak, dağıtmak" fiilinden alıntıdır. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ǵʰu-n-d- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ǵʰew- "(sıvı) dökmek, akıtmak" kökünden türetilmiştir.

fondip

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

fondöten
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Milliyet - gazete, 1962]
Docteur Renaud Paris fondötenleri piyasaya azledilmiştir!

Köken

Fransızca fond de teint "boya zemini, astar" deyiminden alıntıdır.

Daha fazla bilgi için fon1, tentürdiyot maddelerine bakınız.


13.01.2015
fondü

Fransızca fondue "eritilmiş (peynir)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca fondre "eritmek" fiilinden türetilmiştir.

fonem

Fransızca phonème "ses birimi" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1873 A. Dufriche-Desgenettes, Fr. dilci; güncel anlamda 1917 Daniel Jones, İng. dilbilimci.) Fransızca sözcük Eski Yunanca yazılı örneği bulunmayan *phōnēma φώνημα z "seslenim" biçiminden alıntıdır.

fonetik

Fransızca phonétique "sese ilişkin" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen phōnētikós φωνητικός z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca phōnētós ϕωνητός z "ses etme, söyleme" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir.

fonksiyon

Fransızca fonction "1. işlev, 2. matematikte fonksiyon" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: Bu anlamda 1692 Leibnitz, Alm. filozof.) Fransızca sözcük Latince functio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince fungi "(bir şeyle) meşgul olmak, icra etmek, yapmak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰug-i̯é- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰewg- "isteyerek yapmak" kökünden türetilmiştir.

fonograf

Fransızca phonographe veya İngilizce phonograph "ses kayıt cihazı" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1877 Thomas A. Edison, Amer. mucit)