fistan

firuze

Arapça fīrūza veya fayrūzac فيروز/فيروزج z "gök rengi bir süs taşı, türkuaz" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Farsça aynı anlama gelen pīrōza veya payrōze پيروزه z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Orta Farsça padrōçag "ışık saçan, parlayan, muhteşem" sözcüğünden evrilmiştir. Orta Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde yazılı örneği bulunmayan *paiti-raok- "«geri-ışıyan», re-splendent" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Avesta (Zend) dilinde raok- "ışımak" fiilinden paiti+ önekiyle türetilmiştir.

fiskal

Fransızca fiscal "devlet maliyesine ilişkin" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen fiscalis sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince fiscus "1. sepet, zembil, 2. kasa, hazine, özellikle emperyal hazine" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir.

fiske

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

fiskos

"fısıltı sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

fiskos2
fistan
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Şer'iye Sicilleri, 1500 yılından önce]
bir daχı gök çuka fiston kaftan ve bir çift çekme çağşır ve bir göŋlek [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1665]
avratlar elvān harīr [renkli ipek] fisdānları üzre İslāmbol'uŋ kenārı harīrli māvī peştemālların kuşanup gezerler

Köken

Arapça fst kökünden gelen fustān فستان z "bir tür kalın pamuklu kumaş" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice piştān פִּשְׁתָן z "keten" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Jastrow, Dict. of the Targumim, Talmud Bavli etc. sf. 1249.) Bu sözcük İbranice aynı anlama gelen peşet פשת z sözcüğü ile eş kökenlidir. İbranice sözcük Akatça aynı anlama gelen piştu sözcüğü ile eş kökenlidir.

Ek açıklama

Geç Latince fustaneum, İtalyanca fustagno, İngilizce fustian "bir tür kalın pamuklu kumaş" ve Yeni Yunanca foustáni/%ifustanella "kalın kumaştan eteklik" biçimleri nihai olarak Arapçadan alınmıştır. Ancak Mısır'daki Fustat kentiyle irtibatlandırılması yanlış görünüyor. • Türkçede cari olan "kırma kumaştan süslü eteklik" anlamı Yunancadan aktarılmış olabilir.


30.09.2017
fisto

Fransızca feston "kenar süsü, özellikle çiçeklerden yapılan yarım-daire şeklinde çelenk" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca festone "bayramlık (süs, giysi)" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca festa "bayram, festival" sözcüğünden +on ekiyle türetilmiştir.

fistül

Fransızca fistule "tıpta akıntılı kanal" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince fistula "boru, tüp" sözcüğünden alıntıdır.

fisür

Fransızca ve İngilizce fissure "yarılma, yarık" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen fissura sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince findere "yarmak, dilmek" fiilinden +(t)ura ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰinéd- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰei̯d- "yarmak, ısırmak" kökünden türetilmiştir.

fiş

Fransızca fiche "1. etiket, pusula, 2. elektrik fişi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca ficher "saplamak, sabitlemek" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir. Bu sözcük Latince figere, fix- "tutturmak, sabitlemek" fiilinden alıntıdır.

fişek

Farsça fişān فشان z "saçma, saçan" sözcüğünden türetilmiştir. Farsça sözcük Farsça fişāndan veya afşāndan فشاندن/أفشاندن z "saçmak, serpmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen fşāna- sözcüğü ile eş kökenlidir.