fire

fino

İtalyanca fino "rafine, narin, kıymetli, bir küçük köpek türü" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Geç Latince yazılı örneği bulunmayan *finus "nihai, gayet ince ve zarif, kâmil" biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Latince finis "son, uç" sözcüğünden türetilmiştir.

firak

Arapça frḳ kökünden gelen firāḳ فراق z "ayrılık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça faraḳa فَرَقَ z "ayırdı" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

firar

Arapça frr kökünden gelen firār فرار z "kaçış" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça farra فرّ z "kaçtı" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

firavun

Arapça frˁn kökünden gelen Firˁawn فرعون z "Kuran'a göre bir eski Mısır hükümdarı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice paraˁōn פרעון z "eski Mısır hükümdarı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İbranice aynı anlama gelen paraˁōh פרעוה z sözcüğü ile eş kökenlidir. İbranice sözcük Eski Mısır dilinde prˁō "«büyük hane», hanedan" sözcüğünden alıntıdır.

firdevs

Arapça frds kökünden gelen firdaws فردوس z "cennet bahçesi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça farādis فراديس z "cennet bahçeleri" sözcüğünün murabba (dörtlü)üdür. Bu sözcük Eski Yunanca parádeisos παράδεισος z "1. Pers krallarının bahçeleri, 2. (İncilde) cennet bahçesi" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Farsça yazılı örneği bulunmayan *paridēz "avlu, etrafı çevrili bahçe" biçiminden alıntıdır. (NOT: Eski Farsça biçim Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen pairidaēza sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Avesta (Zend) dilinde daēza- "duvar" sözcüğünden per+2 önekiyle türetilmiştir.)

fire
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
fire (Fr.): Tüccar tabiri. Malın süprüntüye ve daraya çıkan noksanından beyyin masraf ve tenzil.

Köken

Fransızca frais "gider, masraf, ticarette hasar payı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince fractum "kırık" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince frangere "kırmak" fiilinden +()t° ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için fragman maddesine bakınız.

Ek açıklama

Modern Yunanca fýra φύρα (aynı anlamda) Türkçeden alıntı olmalıdır. Eski Yunanca phýrō (bulaştırmak, karıştırmak) fiiliyle alakası gösterilemez.

Benzer sözcükler

fire vermek, firesiz


01.10.2017
firik

Arapça frk kökünden gelen farīk فريك z "1. kavrulmuş taze buğday tanesi, 2. kuş veya tavuk palazı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça faraka فرك z "ufaladı" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice prk kökünden gelen phārak פרכ z "yarmak, tahılı ovarak kepeğini ayırma" kökü ile eş kökenlidir.

firkat

Arapça frḳ kökünden gelen furḳa(t) فُرقة z "ayrılık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça faraḳa فَرَقَ z "ayırdı" fiilinin fuˁla(t) vezninde ismi merresidir.

firkete

İtalyanca forchetta "çatalcık, sofra çatalı" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca forca "tarla çatalı, bel" sözcüğünün küçültme halidir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen furca sözcüğünden evrilmiştir.

firma

Fransızca firme veya İngilizce firm "şirket" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca firma "imza" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince firmare "pekiştirmek, takviye etmek, imzalamak" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir.

firuze

Arapça fīrūza veya fayrūzac فيروز/فيروزج z "gök rengi bir süs taşı, türkuaz" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Farsça aynı anlama gelen pīrōza veya payrōze پيروزه z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Orta Farsça padrōçag "ışık saçan, parlayan, muhteşem" sözcüğünden evrilmiştir. Orta Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde yazılı örneği bulunmayan *paiti-raok- "«geri-ışıyan», re-splendent" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Avesta (Zend) dilinde raok- "ışımak" fiilinden paiti+ önekiyle türetilmiştir.