filatür

fil(o)+

Fransızca ve İngilizce philo+ "[bileşik adlarda] seven, sevgi" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca phílos φίλος z "1. sevilen, sevgili, 2. seven" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca philéō φιλέω z "sevmek" fiili ile eş kökenlidir.

filament

İngilizce filament "ince çekilmiş tel, elyaf" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Geç Latince aynı anlama gelen filamentum sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince filum "iplik" sözcüğünden +ment° ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *gʷʰiH-(s-)lo- (*gʷʰī-(s-)lo-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *gʷʰiH- (*gʷʰī-) kökünden türetilmiştir.

filantropi

Fransızca philantropie "insan sevgisi, yardımseverlik" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca phílos φίλος z "seven" ve Eski Yunanca ánthrōpos άνθρωπος z "insan" sözcüklerinin bileşiğidir.

filarmoni

Fransızca philharmonie "müzikseverlik (derneği)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce aynı anlama gelen philharmony sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1813 London Philharmonic Society.)

filateli

Fransızca philatélie "pul koleksiyonculuğu" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1864 Georges Herpin, Fr. pul koleksiyoncusu.) Fransızca sözcük Eski Yunanca phílos φίλος z "seven" ve Eski Yunanca átelos άτελος z "vergisiz, harçtan muaf" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Yunanca sözcük Eski Yunanca têlos τῆλος z "harç, vergi" sözcüğünden a(n)+ önekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *tél-os biçiminden evrilmiştir. ) Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *telh²- "kaldırmak, tartmak" biçiminden türetilmiştir. )

filatür
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"ipek kozasını iplik haline getirme" [ Cumhuriyet - gazete, 1942]
Yaş kozanın azamî fiyatı Bursa'da ve filatür fabrikaları olan yerlerde 175 kuruş

Köken

Fransızca filature "ipliklenme, iplik haline getirme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince filare "iplik yapmak" sözcüğünden +(t)ura ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince fila "iplik, tel" sözcüğünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için filament maddesine bakınız.


01.10.2017
filbahri

Türkiye Türkçesi fūl-i bahār "ilkbaharda çiçeklenen, yasemin gibi kokusu olan bitki, philadelphus" deyiminden evrilmiştir.

file

Fransızca filée "her çeşit ağ, ağ şeklinde örme torba" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince filata sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince filare "ipliklemek, iplik eğirmek, iplikle dokumak" fiilinden +()t° ekiyle türetilmiştir.

fileminyon

Fransızca filet mignon "bonfilenin dar ucu, buradan kesilmiş et dilimi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca filet "bonfile, fileto" ve Fransızca mignon "küçük" sözcüklerinin bileşiğidir.

fileto

İtalyanca filetto "örgü, urgan, kasaplık hayvanın sırtında bulunan urgan şeklinde kas" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca filo "tel, iplik, lif" sözcüğünün küçültme halidir.

filhakika

Arapça fī'l-ḥaḳīḳa(t) فى الحقيقة z "hakikatte" sözcüğünden alıntıdır.