fiğ

fifti fifti

İngilizce fifty fifty "yüzde elli elli, yarı yarıya" deyiminden alıntıdır. İngilizce deyim Eski İngilizce fīftig "elli" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *fimf "beş" biçiminden evrilmiştir. Germence biçim Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *pénkʷe biçiminden evrilmiştir.

figân

Farsça fiġān فغان z "inleme, feryat" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça aynı anlama gelen afgān أفگان z sözcüğü ile eş kökenlidir.

figür

Fransızca figure "şekil, özellikle insan gövdesinin şekli, güzel sanatlarda insan tasviri" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince figura "şekil, biçim" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince figere, fig- "biçimlendirmek, elle şekil vermek" fiilinden +(t)ura ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰiHgʷ- (*dʰīgʷ-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰei̯gʷ- "(hamur veya kerpiç) yoğurmak" kökünden türetilmiştir.

figüran

Fransızca figurant "«boy gösteren», tiyatroda veya filmde sözsüz rol alan oyuncu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca figurer "şekil vermek, boy göstermek" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir.

figüratif

Fransızca figuratif "figür içeren, figürlü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca figurer "şekil vermek" fiilinden +(t)iv° ekiyle türetilmiştir.

fiğ
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ anon., Müfredat-ı İbn-Baytar terc., 1347 yılından önce]
bir baḳla delügine yā bögrülce delügine yā fig delügine koyup [ Asım Ef., Burhan-ı Katı terc., 1797]
Burçağa şebih dānedir (...) bu dāne Arabīde cülbān ve Türkīde fiğ ve merdümek dedikleridir.

Köken

Yeni Yunanca vikíon βικίον z "baklagillerden bir bitki, vicia sativa" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Tietze Gr 43.) Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen aphákē αφάκη z sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

Ek açıklama

Karş. Süryanice bīḳā, Ermenice vign վիկն, Latince vicia, Rusça vika, İngilizce vetch (aynı anlamda). Dankoff ALT §185 Ermenice biçimi kaynak olarak gösterir.


12.08.2017
fihrist

Arapça ve Farsça fihris veya fihrist فهرست z "katalog, liste, kitabın muhteva listesi" sözcüğünden alıntıdır.

fiil

Arapça fˁl kökünden gelen fiˁl فِعْل z "edim, eylem" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça faˁala فَعَلَ z "etti, eyledi" fiilinin fiˁl vezninde masdarıdır.

fikir

Arapça fkr kökünden gelen fikr فِكْر z "düşünce" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça fakara فَكَرَ z "düşündü, akıl yürüttü" fiilinin fiˁl vezninde türevidir.

fiks

Fransızca fixe "bir yere veya şeye iliştirilmiş, sabit" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen fixus sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince figere, fix- "iliştirmek, tutturmak, sabitlemek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *dʰiHgʷ- (*dʰīgʷ-) biçiminden evrilmiştir.

fikstür

İngilizce fixture "1. sabit ve değişmez şey, 2. (sporda) duvara asılan karşılaşmalar listesi" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce fix "sabitlemek, kararlaştırmak" fiilinden +(t)ura ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca fixe "sabit" sözcüğünden alıntıdır.