fertik

fermuar

Fransızca fermoir éclair "«yıldırım kapatıcı», fermuar [esk.]" deyiminden alıntıdır. Fransızca deyim Fransızca fermoir "kapatıcı, her türlü kilitleme mekanizması" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Geç Latince firmarium sözcüğünden evrilmiştir. Geç Latince sözcük Latince firmare "pekiştirmek, sağlamak, [halk dilinde] kapatmak" fiilinden +ari° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince firmus "sağlam, pek, emin" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰer-mo-s "sağlam, sıkı" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰer-2 "sıkı tutmak" kökünden türetilmiştir.

feromon

İngilizce pheromone "bir hayvan tarafından salındığında başka bir hayvanda spesifik bir tepki doğuran hormon" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1959 Peter Karlson ve Martin Lüscher, Amer. biyologlar.) İngilizce sözcük Eski Yunanca pherō φέρω z "iletmek, taşımak" ve İngilizce hormone sözcüklerinin bileşiğidir.

fersah

Arapça frsχ kökünden gelen farsaχ فرسخ z "4 mile eşit mesafe ölçüsü" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen frasaχa veya frasang sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Farsça aynı anlama gelen frasanga- sözcüğünden evrilmiştir. Eski Farsça sözcük Eski Farsça yazılı örneği bulunmayan *sanga- biçiminden fra+ önekiyle türetilmiştir.

fersude

Farsça farsūde فرسوده z "geçmiş, eskimiş" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça farsūdan, farsā- فرسودن, فرسا z "geçmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük Orta Farsça frasavand "geçici" sözcüğü ile eş kökenlidir.

fert

Arapça frd kökünden gelen fard فَرْد z "tek kişi, yalnız, birey" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça farada فَرَدَ z "yalnız idi, tekil idi, yalındı" fiilinin faˁl vezninde türevidir.

fertik
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"kaçış (argo)" [ A. Fikri, Lugat-ı Garibe, 1889]
fertik: Kaçmak, gitmek. [ Mikhailov, Matériaux sur l'argot et les locutions..., 1929]
fertiği çekmek, fertiği kırmak: S'enfuir, se sauver.

Köken

Almanca fertig "hazır" sözcüğünden alıntıdır. Almanca sözcük Eski Yüksek Almanca fartīg "gidici, yola uygun" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yüksek Almanca fart "gidiş, yolculuk" sözcüğünden türetilmiştir. Almanca sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *faran "gitmek" fiilinden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için feribot maddesine bakınız.

Ek açıklama

Genel kanıya göre Almanların işlettiği Osmanlı demiryollarında "hareket serbest" anlamına gelen Almanca komuttan.

Benzer sözcükler

fertiği çekmek


09.10.2017
fertilite

Fransızca fertilité "doğurganlık, bereket" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen fertilitas sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince fertilis "doğurgan, ürün veren" sözcüğünden +itas ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Latince ferre, fert- "getirmek, ürün vermek, doğurmak" fiilinden +()bilis ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰer-¹ "taşımak, getirmek" kökünden türetilmiştir.

feryat

Farsça faryād veya firyād فرياد z "yardım, imdat" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça frayād "yardım" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen frā-dhāta sözcüğü ile eş kökenlidir.

fes

Fes "Fas kenti ve ülkesi" özel adından türetilmiştir.

fesat

Arapça fsd kökünden gelen fasād فساد z "bozulma, işlevini yitirme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça fasada فَسَدَ z "bozuldu, kötüleşti" fiilinin faˁāl vezninde masdarıdır.

fesih

Arapça fsχ kökünden gelen fasχ فَسْخ z "1. kol veya bacağını çıkarma, sakatlama 2. hukuken bozma, bir borcu veya yükümlülüğü ortadan kaldırma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça fasaχa فَسَخَ z "sakatladı, hukuken geçersiz kıldı" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır. (NOT: Bu sözcük Aramice/Süryanice pisēḥ פִסֵח z "sakat, topal" sözcüğü ile eş kökenlidir. Aramice/Süryanice sözcük Akatça aynı anlama gelen pissū sözcüğü ile eş kökenlidir. )