feromon

ferman

Farsça farmān فرمان z "buyruk, hüküm, hükümdar iradesi" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen framān sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Farsça fra-mānā- "buyruk" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde fra-mainya- "egemenlik, iktidar, irade" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Avesta (Zend) dilinde mainyu- "düşünce, akıl" sözcüğünden fra+ önekiyle türetilmiştir.

fermante

Fransızca fermenter "mayalanmak, mayalandırmak" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Latince fermentum "maya" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Bu sözcük Latince fervere "kaynamak, mayalanmak" fiilinden +ment° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰrewh₁- (*bʰrew-) "kaynamak, pişmek" biçiminden evrilmiştir.

fermene

İtalyanca paramano "yen, giysi yenine yapılan büzgülü işleme" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca para+ "koruyan" ve İtalyanca mano "el" sözcüklerinin bileşiğidir.

fermiyum

Yeni Latince fermium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1955 A. Ghiorso, Amer. fizikçi.) Latince sözcük Enrico Fermi "İtalyan fizikçi (1901-1954)" özel adından +ium ekiyle türetilmiştir.

fermuar

Fransızca fermoir éclair "«yıldırım kapatıcı», fermuar [esk.]" deyiminden alıntıdır. Fransızca deyim Fransızca fermoir "kapatıcı, her türlü kilitleme mekanizması" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Geç Latince firmarium sözcüğünden evrilmiştir. Geç Latince sözcük Latince firmare "pekiştirmek, sağlamak, [halk dilinde] kapatmak" fiilinden +ari° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince firmus "sağlam, pek, emin" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰer-mo-s "sağlam, sıkı" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰer-2 "sıkı tutmak" kökünden türetilmiştir.

feromon
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Milliyet - gazete, 1986]
insan vücudundaki yağ bezlerinin salgıladığı 'sebum' maddesinin feromon (cinsel koku) olduğunu düşündüren

Köken

İngilizce pheromone "bir hayvan tarafından salındığında başka bir hayvanda spesifik bir tepki doğuran hormon" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1959 Peter Karlson ve Martin Lüscher, Amer. biyologlar.) İngilizce sözcük Eski Yunanca pherō φέρω z "iletmek, taşımak" ve İngilizce hormone sözcüklerinin bileşiğidir.

Daha fazla bilgi için anafor maddesine bakınız.


29.12.2014
fersah

Arapça frsχ kökünden gelen farsaχ فرسخ z "4 mile eşit mesafe ölçüsü" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen frasaχa veya frasang sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Farsça aynı anlama gelen frasanga- sözcüğünden evrilmiştir. Eski Farsça sözcük Eski Farsça yazılı örneği bulunmayan *sanga- biçiminden fra+ önekiyle türetilmiştir.

fersude

Farsça farsūde فرسوده z "geçmiş, eskimiş" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça farsūdan, farsā- فرسودن, فرسا z "geçmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük Orta Farsça frasavand "geçici" sözcüğü ile eş kökenlidir.

fert

Arapça frd kökünden gelen fard فَرْد z "tek kişi, yalnız, birey" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça farada فَرَدَ z "yalnız idi, tekil idi, yalındı" fiilinin faˁl vezninde türevidir.

fertik

Almanca fertig "hazır" sözcüğünden alıntıdır. Almanca sözcük Eski Yüksek Almanca fartīg "gidici, yola uygun" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yüksek Almanca fart "gidiş, yolculuk" sözcüğünden türetilmiştir. Almanca sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *faran "gitmek" fiilinden türetilmiştir.

fertilite

Fransızca fertilité "doğurganlık, bereket" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen fertilitas sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince fertilis "doğurgan, ürün veren" sözcüğünden +itas ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Latince ferre, fert- "getirmek, ürün vermek, doğurmak" fiilinden +()bilis ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰer-¹ "taşımak, getirmek" kökünden türetilmiştir.