ezcümle

ez+

Farsça az "ayrılma ve uzaklaşma edatı, ismin den halini oluşturan edat" parçacığından alıntıdır. Farsça parçacık Orta Farsça aynı anlama gelen ac veya az sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen haça- sözcüğü ile eş kökenlidir. (NOT: Avestaca sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen sáça- sözcüğü ile eş kökenlidir. )

ez|mek

Eski Türkçe éz- "çizmek, sıyrık veya yarık açmak" fiilinden evrilmiştir.

eza

Arapça Aḏy kökünden gelen aḏā أذَى z "rahatsızlık, eziyet" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça aḏā أذَا z "rahatsız oldu, eziyet çekti" fiilinin faˁāl vezninde masdarıdır.

ezan

Arapça Aḏn kökünden gelen aḏān أذان z "duyurma, anons, özellikle namaza çağrı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça aḏina أذن z "kulak verdi" fiilinin faˁāl vezninde masdarıdır. Bu sözcük Arapça uḏn "kulak" sözcüğünden türetilmiştir.

ezber

Farsça az bar veya az barm أز بر/برم z "hafızadan" deyiminden alıntıdır. Farsça deyim Farsça az "-den (ayrılma edatı)" ve Farsça barm برم z "hafıza, hıfz" sözcüklerinin bileşiğidir.

ezcümle
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Meninski, Thesaurus, 1680]
ez īn cümle: Ex his omnibus [bu cümleden, bütün bundan]

Köken

Farsça az cumle أز جملة z "bütünüyle, toplu olarak" deyiminden alıntıdır. Farsça deyim Farsça az "-den (ayrılma edatı)" ve Arapça cumla(t) جملة z "bütün" sözcüklerinin bileşiğidir.

Daha fazla bilgi için ez+, cümle maddelerine bakınız.


14.11.2019
ezel

Arapça Azl kökünden gelen azal أزل z "sonsuz geçmiş" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice Azl kökünden gelen azal אַזַל z "1. geçmek, gitmek, 2. ölmek" fiilinden alıntıdır. (Kaynak: Jastrow, Dict. of the Targumim, Talmud Bavli etc. sf. 37.)

ezgi

Türkiye Türkçesi ez- fiilinden Türkiye Türkçesinde +gU ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

eziyet

Arapça Aḏy kökünden gelen aḏiya(t) أذيّة z "rahatsız eden şey, zahmet" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça aḏā أذَا z "rahatsız oldu, eziyet çekti" fiilinin faˁla(t) vezninde masdarıdır.

ezkaza

Farsça az ḳażā از قضا z "kazadan (dolayı), kazara" deyiminden alıntıdır. Farsça deyim Farsça az "-den (ayrılma edatı)" ve Arapça ḳaḍāˀ قضاء z sözcüklerinin bileşiğidir.

ezoterik

Fransızca ésotérique veya İngilizce esoteric "batıni, gizli ilimlere ait" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca esōterikós εσωτερικός z "içsel, batıni" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca esōtéron εσωτέρον z "içeride olan" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca ésō έσω z "iç, içeri" fiilinden türetilmiştir.