evolüsyon

evla

Arapça wly kökünden gelen awlā أَوْلَى z "daha uygun, daha değerli, yakışan, yeğ" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça walīy وَلِىّ z "yakın, uygun" fiilinin afˁal vezninde kıyas halidir.

evlat

Arapça wld kökünden gelen awlād أولاد z "çocuklar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça walad ولد z "çocuk" sözcüğünün afˁāl vezninde çoğuludur.

evlek

Yeni Yunanca avlákion αυλάκιον z "sabanla toprakta açılan yarık, kanal, su arkı" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen aûlaks αῦλαξ z sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca ʰelkō ἑλκω z "1. sürmek, sürüklemek, ağır bir şey çekmek, 2. tarla sürmek" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *selk- biçiminden evrilmiştir.

evlen|mek

Eski Türkçe evlēn- "ev edinmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe evlē- "ev edindirmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe ev "av" sözcüğünden Eski Türkçe +lAn- ekiyle türetilmiştir.

evliya

Arapça wly kökünden gelen awliyāˀ أولياء z "dostlar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça walī وَلِى z "dost, veli" sözcüğünün afˁilā vezninde çoğuludur.

evolüsyon
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Mehmed Bahaeddin (Toven), Yeni Türkçe Lugat, 1924]
evolüsyon: Bütün eşkâl-i hayatiyenin tedricen tahavvül ettiğini kabul eden nazariye, tekâmül.

Köken

Fransızca evolution "evrim, gelişme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince evolutio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince evoluere "(tomar veya katlı bir şey) açmak, çözmek, salmak, (kitap) okumak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince voluere "dönmek, döndürmek, yuvarlanmak, yuvarlamak" fiilinden e(x)+ önekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için volta maddesine bakınız.


13.01.2015
evrak

Arapça wrḳ kökünden gelen awrāḳ أوراق z "yapraklar, (mec.) sayfalar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça waraḳ ورق z "yaprak" sözcüğünün afˁāl vezninde çoğuludur.

evre

Türkiye Türkçesi evir- "döndürmek" fiilinden Yeni Türkçe +A ekiyle türetilmiştir.

evreka

Eski Yunanca ʰeurḗka ἑυρήκα z "«buldum!», fizikçi Arkhimedes'in (MÖ 290-212) bir buluş üzerine bağırarak söylediği söz" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca ʰeurískō ἑυρίσκω z "bulmak, keşfetmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *we-wr-isko biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₁wer- (*ewer-) "bulmak" kökünden türetilmiştir.

evren

Eski Türkçe evren "1. döngü, çark, 2. kubbe" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe evir- veya evür- "evirmek, döndürmek" fiilinden Eski Türkçe +(g)An ekiyle türetilmiştir.

evrenkent

Yeni Türkçe evren ve Yeni Türkçe kent sözcüklerinin bileşiğidir.