Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi
Nişanyan Sözlük Android Uygulaması

download

doru

Eski Türkçe torıġ veya toruġ "koyu kahverengi at donu" sözcüğünden evrilmiştir.

doruk

Orta Türkçe toruğ veya toruk "dağ zirvesi, yüksek şey" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe toġur- "kaldırmak, yükseltmek" fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

dost

Farsça dost دوست z "arkadaş, yar" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Eski Farsça aynı anlama gelen dauştā veya dauştar- sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde zuş- "sevmek, hoşlanmak" fiili ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

dosya

Fransızca dossier "1. sırtlık, evrak üzerine geçirilen kılıf, 2. bir muameleye ait evrakın tümü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca dos "sırt" sözcüğünden +ari° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince dorsum sözcüğünden evrilmiştir.

down sendromu

İngilizce Down's syndrome "genetik bir hastalık" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük J. L. H. Down "İngiliz tabip (1828-1896)" özel adından türetilmiştir.

download
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Milliyet - gazete, 1997]
surf'ten 'download'a, MPEG görüntülerden sesli ortamlara, tüm Internet ve multimedia uygulamaları

Köken

İngilizce download "bir dosyayı yerel bilgisayara indirme" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1980) İngilizce sözcük İngilizce down "aşağı" (NOT: Bu sözcük Eski İngilizce adúne "tepeden aşağı" sözcüğünden türetilmiştir. Eski İngilizce sözcük Eski İngilizce dúne "tepe" sözcüğünden türetilmiştir. Eski İngilizce sözcük Kelt dillerinde dún "tepe" sözcüğünden alıntıdır. ) ve İngilizce load "yüklemek" sözcüklerinin bileşiğidir.

Ek açıklama

Esasen "tepe" anlamına gelen İngilizce down sözcüğünün eski anlamı, İngiltere'deki pek çok yer adında korunmuştur.


19.09.2014
doy|mak

Eski Türkçe tod- "1. doldurmak, tıkmak [geçişli fiil], 2. doymak [geçişsiz fiil]" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe to- "doldurmak, tıkamak" fiilinden Eski Türkçe +id° ekiyle türetilmiştir.

doz

Fransızca dose "verilen ilaç miktarı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca dōsis δώσις z "veriş, verilen şey, hediye, bir ölçek ilaç" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca dídōmi δίδωμι, δο- z "vermek" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *deh₃- (*dō-) "vermek" biçiminden evrilmiştir.

dök|mek

Eski Türkçe tök- "(sıvı bir şeyi) akıtmak, dökmek" fiilinden evrilmiştir.

döl

Eski Türkçe töl "yavru" sözcüğünden evrilmiştir.

dölek

Oğuzca tölek "sakin, dinç, mutlu" sözcüğünden alıntıdır. Oğuzca sözcük Eski Türkçe töle- "yavrulamak" fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe töl "yavru" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir.