diyapazon

diyalekt

Fransızca dialecte "lehçe" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca diálektos διάλεκτος z "lehçe, ağız, özellikle taşra ağzı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca dialégō διαλέγω z "«farklı söylemek», taşra ağzı konuşmak" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca légō λέγω2 z "söylemek" fiilinden dia+ önekiyle türetilmiştir.

diyalektik

Fransızca dialectique "tez ve antitezle akıl yürütme yöntemi, münazara" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen dialektikḗ téχnē διαλεκτική (τεχνη) z deyiminden alıntıdır. (İlk kullanımı: Elea'lı Zeno, Yun filozof (MÖ y. 490-y. 430).) Bu sözcük Eski Yunanca dialégō διαλέγω z "karşılıklı söylemek, münazara etmek" fiilinden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca légō, log- λέγω2, λογ- z "söylemek" fiilinden dia+ önekiyle türetilmiştir.

diyaliz

Fransızca dialyse, dialyt- "ayrıştırma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca diálysis διάλυσις z "içinden geçerek ayrışma" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca lúō λύω z "çözmek" fiilinden dia+ önekiyle türetilmiştir.

diyalog

Fransızca dialogue "karşılıklı konuşma, diyalog" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca diálogos διάλογος z "söyleşme, karşılıklı konuşma" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca lógos λόγος z "söz, konuşma" sözcüğünden dia+ önekiyle türetilmiştir.

diyanet

Arapça dyn kökünden gelen diyāna(t) دِيَانة z "dindarlık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dīn دين z sözcüğünün fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.

diyapazon
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Tıngır & Sinapian, Istılahat Lugati, 1892]
Diapason [Fr.]: ahenk miyarı, diyapazon.

Köken

Fransızca diapason "1. bir çalgının seslendirebileceği tüm tınıların dizisi, 2. tını kontrol aracı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca dia pasōn χordōn δια πασων (χορδων) z "baştan başa tüm perdeler" deyiminden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca pâs, pan πᾶς, παν(τ)- z "tüm" sözcüğünden dia+ önekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için pan(to)+ maddesine bakınız.

Benzer sözcükler

diapason, diapazon


09.03.2013
diyar

Arapça dwr kökünden gelen diyār ديار z "1. evler, obalar, 2. bir aşiretin sahip olduğu ülke, memleket" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dār دار z "ev, oba" sözcüğünün fiˁāl vezninde çoğuludur.

diyare

Fransızca diarrhée "ishal" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca diárrhoia διάῥροια z "ishal, akıntı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca diarrhéō διαῥρέω z "akıp gitmek, içinden akmak" fiilinden +ia ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca rhéō ῥέω z "akmak" fiilinden dia+ önekiyle türetilmiştir.

diyaspora

Fransızca ve İngilizce diaspora "bir ulusun ve özellikle Yahudilerin dünyaya dağılması" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca diaspōrá διασπωρά z "saçılma, tamamen yayılma" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca speírō, spor- σπείρω, σπορ- z "saçma, tohum ekme" fiilinden dia+ önekiyle türetilmiştir.

diyatonik

Fransızca diatonique "müzikte bir ses dizisi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca dia tónon δια τόνον z "tüm ses perdeleri boyunca" deyiminden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca tónos τόνος z "ses" sözcüğünden dia+ önekiyle türetilmiştir.

diyelek

Türkiye Türkçesi de- fiilinden Yeni Türkçe +AlAk ekiyle türetilmiştir.