diyakronik

diyafram

Fransızca diaphragme "iki şeyi ayıran zar" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca diáphragma διάφραγμα z "ara duvarı, kıkırdak" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca phrássō, phrag- φράσσω, φραγ- z "kapatmak, önlemek, duvar veya çitle bloke etmek" fiilinden dia+ önekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰr̥kʷ-i̯e- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰrekʷ- "tıkmak, sıkmak, daraltmak" kökünden türetilmiştir.

diyagnoz

Fransızca diagnose "teşhis" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca diágnōsis διάγνωσις z "ayırdetme, anlama, teşhis" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca diagignōskō διαγιγνώσκω z "ayırdetmek, farketmek, teşhis etmek" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca gignōskō, gnō- γιγνώσκω, γνω- z "bilmek, anlamak, yargılamak" fiilinden dia+ önekiyle türetilmiştir.

diyagonal

Fransızca diagonal "köşegen, çapraz" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen diagonalis sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca diagónios διαγόνιος z "köşeden köşeye, köşegen" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca goný γονύ z "köşe" sözcüğünden dia+ önekiyle türetilmiştir.

diyagram

Fransızca diagramme "şematik çizim, taslak" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen diágramma διάγραμμα z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca diagráphō διαγράφω z "üstünü çizmek, kaba taslak çizmek" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca gráphō γράφω z fiilinden dia+ önekiyle türetilmiştir.

diyakoz

Yeni Yunanca diákos veya diákonos διάκος/διάκονος z "papaz çırağı" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca diákonos διάκονος z "hizmetkâr, uşak, ulak" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca diakonéō διακονέω z "hizmet etmek" fiili ile eş kökenlidir.

diyakronik
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Meydan-Larousse, 1969]

Köken

Fransızca diachronique "zaman içinde gelişen, statik olmayan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen diaχronikós διαχρονικός z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca χrónos χρόνος z "zaman" sözcüğünden dia+ önekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için kron(o)+ maddesine bakınız.

Benzer sözcükler

diyakronizm


26.08.2013
diyalekt

Fransızca dialecte "lehçe" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca diálektos διάλεκτος z "lehçe, ağız, özellikle taşra ağzı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca dialégō διαλέγω z "«farklı söylemek», taşra ağzı konuşmak" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca légō λέγω2 z "söylemek" fiilinden dia+ önekiyle türetilmiştir.

diyalektik

Fransızca dialectique "tez ve antitezle akıl yürütme yöntemi, münazara" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen dialektikḗ téχnē διαλεκτική (τεχνη) z deyiminden alıntıdır. (İlk kullanımı: Elea'lı Zeno, Yun filozof (MÖ y. 490-y. 430).) Bu sözcük Eski Yunanca dialégō διαλέγω z "karşılıklı söylemek, münazara etmek" fiilinden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca légō, log- λέγω2, λογ- z "söylemek" fiilinden dia+ önekiyle türetilmiştir.

diyaliz

Fransızca dialyse, dialyt- "ayrıştırma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca diálysis διάλυσις z "içinden geçerek ayrışma" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca lúō λύω z "çözmek" fiilinden dia+ önekiyle türetilmiştir.

diyalog

Fransızca dialogue "karşılıklı konuşma, diyalog" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca diálogos διάλογος z "söyleşme, karşılıklı konuşma" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca lógos λόγος z "söz, konuşma" sözcüğünden dia+ önekiyle türetilmiştir.

diyanet

Arapça dyn kökünden gelen diyāna(t) دِيَانة z "dindarlık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dīn دين z sözcüğünün fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.