dispeç

disket

İngilizce diskette "küçük disk" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1973 IBM, ABD firması.) İngilizce sözcük İngilizce disk sözcüğünün küçültme halidir.

diskotek

Fransızca discothèque "1. disk kütüphanesi, 2. disk çalınan gece kulübü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca disque "disk" ve Eski Yunanca thḗkē θήκη z "depo, koyma veya saklama yeri" sözcüklerinin bileşiğidir.

diskur

Fransızca discours "nutuk, söylev, söylem" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince discursus "1. koşuşma, 2. münakaşa, 3. tartışmalı bir konuda verilen söylev" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince discurrere, discurs- "zıt yönlere koşmak, münakaşa etmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Latince currere, curs- "koşmak" fiilinden dis+ önekiyle türetilmiştir.

disleksi

İngilizce dyslexia "patolojik okuma güçlüğü" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Almanca ve Fransızca dyslexie sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1883 R. Berlin, Alm. tabip.) Bu sözcük Eski Yunanca dýs δύς z "kötü, zor" ve Eski Yunanca léksis λέξις z "söyleme, söz" sözcüklerinin bileşiğidir. Yunanca sözcük Eski Yunanca legō, log- λεγω2, λογ- z "söylemek" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir.

dispanser

Fransızca dispensaire "(ilaç) dağıtma yeri" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince dispensarium "dağıtım yeri" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince dispensare "parça parça ödemek, ölçekle vermek" fiilinden alıntıdır. Latince fiil Latince pensare "(para) tartmak, ödemek" fiilinden dis+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince péndere, pens- "tartmak, ödemek" fiilinden türetilmiştir.

dispeç
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"sigortacılıkta bir terim" [ Cumhuriyet - gazete, 1948]
hadisenin büyük avarya olduğuna kadar verildiği takdirde dispeç raporunun da tanzimi için

Köken

İngilizce dispatch "göndermek, bir işi hızla ve kestirmeden yapmak" fiilinden alıntıdır. İngilizce fiil İspanyolca despachar "hızlandırmak" fiilinden alıntıdır.


13.01.2015
dispeçer

İngilizce dispatcher "gönderen" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce dispatch "(hızla) yola çıkarmak, göndermek" fiilinden +er ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük İtalyanca aynı anlama gelen dispacciare fiilinden alıntıdır. İtalyanca fiil Geç Latince yazılı örneği bulunmayan *dis-pactiare "(atı) bağlı olduğu yerden çözmek" fiilinden alıntıdır. Geç Latince fiil Latince pāctum "pek, sağlam, bağlı" sözcüğünden dis+ önekiyle türetilmiştir.

dispepsi

Fransızca dyspepsie "sindirim zorluğu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen dyspepsía δυσπεψία z sözcüğünden alıntıdır.

dispersiyon

Fransızca dispersion "saçılma, dağılım" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen dispersio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince dispergere "saçmak, dağıtmak" fiilinden +()tion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince pergo, pers- "uzamak, yayılmak" fiilinden dis+ önekiyle türetilmiştir.

disponibilite

Fransızca disponibilité "harcanabilirlik" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca disponible "harcanabilir" sözcüğünden +itas ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince disponere "harcamak" fiilinden +()bilis ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince ponere, posit- "koymak" fiilinden dis+ önekiyle türetilmiştir.

disprosyum

Yeni Latince dysprosium "kimyada bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1886 L. de Boisbaudran, Fr. kimyacı.) Latince sözcük Eski Yunanca dysprostikós δυσπροστικός z "güç bulunan" sözcüğünden +ium ekiyle türetilmiştir. (NOT: Bu sözcük Eski Yunanca dýs δύς z "zor" ve Eski Yunanca prosíēmi προσίημι, προστ- z "rast gitmek, bulmak" sözcüklerinin bileşiğidir. Yunanca fiil Eski Yunanca eîmi εῖμι z "gitmek" fiilinden pro+2 önekiyle türetilmiştir.)