diskotek

dis+

Fransızca ve İngilizce dys+ "[bileşik adlarda] zor, kötü, bozuk" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca dýs δύσ z "kötü, zor" parçacığından alıntıdır. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dus- "kötü" biçiminden evrilmiştir.

disiplin

Fransızca discipline "1. eğitim, terbiye, edep, 2. öğrenim dalı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince disciplina "çıraklık, öğrencilik, edep" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince discipulus "edep öğrenen, şakirt, öğrenci" sözcüğünden +in° ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Latince discere "edeplenmek, öğrenmek" fiilinden +ul° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince decere "edebe uymak" fiilinden türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *deḱ- "uymak, benimsemek" kökünden türetilmiştir.

disk

Fransızca disque veya İngilizce disc "yassı daire şeklinde nesne" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen discus sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Eski Yunanca dískos δίσκος z "yarışma amacıyla fırlatılan genellikle yassı ve yuvarlak nesne" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca dikéō δικέω z "atmak, fırlatmak" fiilinden +isk° ekiyle türetilmiştir.

diskalifiye

Fransızca disqualifier "yetkisini kaldırmak, oyun dışı bırakmak" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil İngilizce aynı anlama gelen disqualify fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük İngilizce qualify "yetkilendirmek" fiilinden dis+ önekiyle türetilmiştir.

disket

İngilizce diskette "küçük disk" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1973 IBM, ABD firması.) İngilizce sözcük İngilizce disk sözcüğünün küçültme halidir.

diskotek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"plak koleksiyonu" [ Cumhuriyet - gazete, 1948]
Diskotek Kılavuzu: Milli Eğitim Bakanlığı, okullarda bulundurulacak klâsik müzík plâklarına dair çok enteresan bir kılavuz yayınlamıştır. "... kulüp" [ Milliyet - gazete, 1964]
West End'deki diskotek tabir edilen klüplere haftada bir veya iki kere gidiyorlar [ Milliyet - gazete, 1969]
Eski 'Pussycat'in yerine 26 Şubat tarihinde yeni bir disko açılıyor. "... bir müzik tarzı" [ Cumhuriyet - gazete, 1979]
bir disko müziği salgınıdır gidiyor

Köken

Fransızca discothèque "1. disk kütüphanesi, 2. disk çalınan gece kulübü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca disque "disk" ve Eski Yunanca thḗkē θήκη z "depo, koyma veya saklama yeri" sözcüklerinin bileşiğidir.

Daha fazla bilgi için disk, tez2 maddelerine bakınız.

Ek açıklama

Fransızca biçim bibliothèque "kitaplık" sözcüğünden analoji yoluyla 1920'lerde türetilmiştir. İngilizce disco "disk çalınan kulüp" ilk kez 1965'te kaydedilmiştir. Disco music ABD'de ilk kez 1975'te kayda geçmiştir.

Benzer sözcükler

disko


20.03.2015
diskur

Fransızca discours "nutuk, söylev, söylem" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince discursus "1. koşuşma, 2. münakaşa, 3. tartışmalı bir konuda verilen söylev" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince discurrere, discurs- "zıt yönlere koşmak, münakaşa etmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Latince currere, curs- "koşmak" fiilinden dis+ önekiyle türetilmiştir.

disleksi

İngilizce dyslexia "patolojik okuma güçlüğü" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Almanca ve Fransızca dyslexie sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1883 R. Berlin, Alm. tabip.) Bu sözcük Eski Yunanca dýs δύς z "kötü, zor" ve Eski Yunanca léksis λέξις z "söyleme, söz" sözcüklerinin bileşiğidir. Yunanca sözcük Eski Yunanca legō, log- λεγω2, λογ- z "söylemek" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir.

dispanser

Fransızca dispensaire "(ilaç) dağıtma yeri" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince dispensarium "dağıtım yeri" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince dispensare "parça parça ödemek, ölçekle vermek" fiilinden alıntıdır. Latince fiil Latince pensare "(para) tartmak, ödemek" fiilinden dis+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince péndere, pens- "tartmak, ödemek" fiilinden türetilmiştir.

dispeç

İngilizce dispatch "göndermek, bir işi hızla ve kestirmeden yapmak" fiilinden alıntıdır. İngilizce fiil İspanyolca despachar "hızlandırmak" fiilinden alıntıdır.

dispeçer

İngilizce dispatcher "gönderen" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce dispatch "(hızla) yola çıkarmak, göndermek" fiilinden +er ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük İtalyanca aynı anlama gelen dispacciare fiilinden alıntıdır. İtalyanca fiil Geç Latince yazılı örneği bulunmayan *dis-pactiare "(atı) bağlı olduğu yerden çözmek" fiilinden alıntıdır. Geç Latince fiil Latince pāctum "pek, sağlam, bağlı" sözcüğünden dis+ önekiyle türetilmiştir.