disk

diril|mek

Eski Türkçe tiril- "canlanmak, canlı olmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe tirig "«dik duran», canlı, diri" fiilinden Eski Türkçe +Il- ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

dirlik

Orta Türkçe tirlik "yaşam" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe tiril- "yaşamak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir.

dirsek

Eski Türkçe tirsgek "dirsek" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tiz "diz" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.

dis+

Fransızca ve İngilizce dys+ "[bileşik adlarda] zor, kötü, bozuk" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca dýs δύσ z "kötü, zor" parçacığından alıntıdır. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dus- "kötü" biçiminden evrilmiştir.

disiplin

Fransızca discipline "1. eğitim, terbiye, edep, 2. öğrenim dalı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince disciplina "çıraklık, öğrencilik, edep" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince discipulus "edep öğrenen, şakirt, öğrenci" sözcüğünden +in° ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Latince discere "edeplenmek, öğrenmek" fiilinden +ul° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince decere "edebe uymak" fiilinden türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *deḱ- "uymak, benimsemek" kökünden türetilmiştir.

disk
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ TDK, Türkçe Sözlük, 1. Baskı, 1945]
disk: spor maksadıyla atılan ağırşak

Köken

Fransızca disque veya İngilizce disc "yassı daire şeklinde nesne" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen discus sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Eski Yunanca dískos δίσκος z "yarışma amacıyla fırlatılan genellikle yassı ve yuvarlak nesne" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca dikéō δικέω z "atmak, fırlatmak" fiilinden +isk° ekiyle türetilmiştir.

Benzer sözcükler

disk kayması, diskografi

Bu maddeye gönderenler

CD, disket, diskotek, DJ, DVD, harddisk


26.09.2017
diskalifiye

Fransızca disqualifier "yetkisini kaldırmak, oyun dışı bırakmak" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil İngilizce aynı anlama gelen disqualify fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük İngilizce qualify "yetkilendirmek" fiilinden dis+ önekiyle türetilmiştir.

disket

İngilizce diskette "küçük disk" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1973 IBM, ABD firması.) İngilizce sözcük İngilizce disk sözcüğünün küçültme halidir.

diskotek

Fransızca discothèque "1. disk kütüphanesi, 2. disk çalınan gece kulübü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca disque "disk" ve Eski Yunanca thḗkē θήκη z "depo, koyma veya saklama yeri" sözcüklerinin bileşiğidir.

diskur

Fransızca discours "nutuk, söylev, söylem" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince discursus "1. koşuşma, 2. münakaşa, 3. tartışmalı bir konuda verilen söylev" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince discurrere, discurs- "zıt yönlere koşmak, münakaşa etmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Latince currere, curs- "koşmak" fiilinden dis+ önekiyle türetilmiştir.

disleksi

İngilizce dyslexia "patolojik okuma güçlüğü" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Almanca ve Fransızca dyslexie sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1883 R. Berlin, Alm. tabip.) Bu sözcük Eski Yunanca dýs δύς z "kötü, zor" ve Eski Yunanca léksis λέξις z "söyleme, söz" sözcüklerinin bileşiğidir. Yunanca sözcük Eski Yunanca legō, log- λεγω2, λογ- z "söylemek" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir.