dirlik

dirgen

Yeni Yunanca dikránion δικράνιον z "iki uçlu çatal" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca dikrânon δικρᾶνον z "iki boynuz, iki uçlu çatal" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca di- δι- z "iki" ve Eski Yunanca kránon κράνον z "boynuz" sözcüklerinin bileşiğidir.

dirhem

Farsça dirham درهم z "1. küçük bir ağırlık birimi, 2. gümüş para birimi" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça drahm veya dram "gümüş para" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca draχmḗ δραχμή z "eski Atina gümüş para birimi" sözcüğünden alıntıdır.

diri

Eski Türkçe tirig "canlı, diri" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *tiri- "yaşamak, canlı olmak" biçiminden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

diriğ

Farsça dirīġ دريغ z "1. esirgeme, sakınma, 2. yazık! (üzüntü ünlemi)" sözcüğünden alıntıdır.

diril|mek

Eski Türkçe tiril- "canlanmak, canlı olmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe tirig "«dik duran», canlı, diri" fiilinden Eski Türkçe +Il- ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

dirlik
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Kıpçakça: [ Ebu Hayyan, Kitabu'l-İdrak, 1312]
tirlik: al-ḥayāt Türkiye Türkçesi: [ Sultan Veled, Divan, 1320 yılından önce]
dünyānuŋ dirliği geçer kalmaz / teŋriden kim diriyse ol ölmez Türkiye Türkçesi: "... geçimlik olarak tahsis edilen miri arazi" [ Şer'iye Sicilleri, 1600 yılından önce]
eger dirliğe mutasarrıf olanlar ve eger beglerbegiler ve sancak begleri

Köken

Orta Türkçe tirlik "yaşam" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe tiril- "yaşamak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için diril- maddesine bakınız.

Benzer sözcükler

dirlik düzenlik, dirliksiz


03.10.2017
dirsek

Eski Türkçe tirsgek "dirsek" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tiz "diz" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.

dis+

Fransızca ve İngilizce dys+ "[bileşik adlarda] zor, kötü, bozuk" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca dýs δύσ z "kötü, zor" parçacığından alıntıdır. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dus- "kötü" biçiminden evrilmiştir.

disiplin

Fransızca discipline "1. eğitim, terbiye, edep, 2. öğrenim dalı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince disciplina "çıraklık, öğrencilik, edep" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince discipulus "edep öğrenen, şakirt, öğrenci" sözcüğünden +in° ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Latince discere "edeplenmek, öğrenmek" fiilinden +ul° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince decere "edebe uymak" fiilinden türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *deḱ- "uymak, benimsemek" kökünden türetilmiştir.

disk

Fransızca disque veya İngilizce disc "yassı daire şeklinde nesne" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen discus sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Eski Yunanca dískos δίσκος z "yarışma amacıyla fırlatılan genellikle yassı ve yuvarlak nesne" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca dikéō δικέω z "atmak, fırlatmak" fiilinden +isk° ekiyle türetilmiştir.

diskalifiye

Fransızca disqualifier "yetkisini kaldırmak, oyun dışı bırakmak" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil İngilizce aynı anlama gelen disqualify fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük İngilizce qualify "yetkilendirmek" fiilinden dis+ önekiyle türetilmiştir.