direkt

dipsoman

Fransızca dipsomane "içki müptelası" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca dípsa δίψα z "susuzluk" ve Eski Yunanca manía "delilik" sözcüklerinin bileşiğidir.

dirayet

Arapça dry kökünden gelen dirāya(t) دراية z "bilme, tanıma, farkında olma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça darā درا z "bildi, bilincinde idi" fiilinin fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.

dire|mek

Eski Türkçe tire- "dik kılmak, dikmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *tirge- biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe tirig "canlı, diri" fiilinden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

direk

Eski Türkçe tiregü "destek, dayanak, sütun" sözcüğü ile eş kökenlidir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tire- "dikmek, dayamak" fiilinden türetilmiştir.

direksiyon

Fransızca volant de direction "yönlendirme tekeri" deyiminden alıntıdır. Fransızca deyim Fransızca direction "yön, yönelme, yönetme" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince directio sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince dirigere "yöneltmek, yönlendirmek, düzeltmek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir.

direkt
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

direktman "dolaysızca" [ Recaizade Ekrem, Araba Sevdası, 1896]
artık ne olursa olsun direktman sorar öğrenirim [ Cumhuriyet - gazete, 1930]
direkt ve indirekt ticaretlerinde takip, himaye ve teşvik

Köken

Fransızca direct "düz, doğru" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince directus sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince dirigere "yöneltmek, yönlendirmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Latince regere, rect- "yöneltmek" fiilinden dis+ önekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için reji maddesine bakınız.

Benzer sözcükler

direktman, endirekt

Bu maddeye gönderenler

adres, direksiyon, direktör (direktif), dresuvar


30.09.2017
direktif

Fransızca directif "yönerge, yönlendirici" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince dirigere "yönetmek, yöneltmek" fiilinden +(t)iv° ekiyle türetilmiştir.

direktör

Fransızca directeur "yönetici, yönetmen" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen director sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince dirigere "yönetmek" fiilinden +(t)or ekiyle türetilmiştir.

direnç

Türkiye Türkçesi diren- fiilinden Yeni Türkçe +(In)ç ekiyle türetilmiştir.

dirgen

Yunanca dikránion δικράνιον z "iki uçlu çatal" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca dikrânon δικρᾶνον z "iki boynuz, iki uçlu çatal" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca di- δι- z "iki" ve Eski Yunanca kránon κράνον z "boynuz" sözcüklerinin bileşiğidir.

dirhem

Farsça dirham درهم z "1. küçük bir ağırlık birimi, 2. gümüş para birimi" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça drahm veya dram "gümüş para" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca draχmḗ δραχμή z "eski Atina gümüş para birimi" sözcüğünden alıntıdır.