dinar

din

Arapça dyn kökünden gelen dīn دين z "inanç ve ibadet kuralları sistemi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen dēn sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde daenā- "a.a., özellikle Ahuramazd veya Zerdüşt dini" sözcüğünden alıntıdır.

din|mek

Eski Türkçe tın- "1. soluk almak, 2. dinmek, dinlenmek" fiilinden evrilmiştir.

dinamik

Fransızca dynamique "1. güce ilişkin, 2. güçlü, atak, canlı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca dynamikós δυναμικός z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca dýnamai δύναμαι z "edebilmek, gücü olmak" fiilinden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dewh₂- (*dew-) "yapmak, etmek, hayırlı olmak" biçiminden evrilmiştir.

dinamit

Dynamite "patlayıcı madde adı" ticari markasından alıntıdır. (İlk kullanımı: 1867 Alfred Nobel, İsv. sanayici.) Bu sözcük Eski Yunanca dynámis δυνάμις z "güç" sözcüğünden türetilmiştir.

dinamo

Fransızca ve İngilizce ve Almanca dynamo sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Almanca dynamo­elektrische Maschine "gücü elektrik akımıa ve elektrik akımını güce çeviren motor" sözcüğünün kısaltmasıdır. (İlk kullanımı: 1867 Werner Siemens, Alm. mühendis (1816-92).) Bu sözcük Eski Yunanca dynámis δυνάμις z "güç" sözcüğünden türetilmiştir.

dinar
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Edib Ahmed, Atebet-ül Hakayık, 1250 (1444) yılından önce]
bahalıġ dīnār ol biliglig kişi [değerli altındır bilgili kişi]

Köken

Arapça dnr kökünden gelen dīnār دينار z "altın para birimi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice dīnār דינר z "altın veya gümüş Roma parası" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince denarius "on as değerinde gümüş Roma parası" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince deni "onar, onlu" sözcüğünden +ari° ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Latince decem "on" sözcüğünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için desi+ maddesine bakınız.

Ek açıklama

Ayrıntılı tartışma için ▪ Jeffery, Foreign Vocabulary of the Qur'an sf. 133-135. Roma denarius'u ilk kez MÖ 211'de basılmış ve MS y. 275'e dek tedavülde kalmıştır. Bir altın dinar 24 gümüş dinara eşittir.


09.12.2015
dinç

Orta Türkçe tınç veya tinç "dingin" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe tın- "nefeslenmek, dinmek, dinlenmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +(In)ç ekiyle türetilmiştir.

dindar

Farsça dīndār "dine bağlı olan kişi" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen dēndār sözcüğünden evrilmiştir.

dingil1

"gevşekçe sallanma ve yuvarlanma sesi" Ses yansımalı sözcüktür. Bu sözcük aynı anlama gelen dıngıl veya dıngır ses yansımalı sözcüğü ile eş kökenlidir.

dingil2

Türkiye Türkçesi dingil "1. gevşekçe sallanma ve kımıldama sesi, 2. oynak şey" ses yansımalı sözcüğünden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

dingonun ahırı

Dingo "Walt Disney'in çizgi karakteri Goofy'nin Fransızca ve Türkçe adı" özel adından türetilmiştir. Bu sözcük İngilizce dingo "Avustralya'ya özgü vahşi köpek türü" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük bir Avustralya yerli dilinde aynı anlama gelen dingo sözcüğünden alıntıdır.