dil2

diktafon

Dictaphone "ses kayıt cihazı markası" ticari markasından alıntıdır. (İlk kullanımı: 1907 Columbia Phonograph Co., ABD.) Bu sözcük İngilizce dictation microphone "dikte etme mikrofonu" deyiminden türetilmiştir.

diktatör

Fransızca dictateur "1. demokrasilerde geçici bir süre için olağanüstü yetkilerle donatılan yönetici, 2. her türlü zorba yönetici" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince dictator "Roma cumhuriyetinde belli süre için olağanüstü yetkilerle donatılan yönetici" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince dictare "bildirmek, buyurmak" fiilinden +(t)or ekiyle türetilmiştir.

dikte

Fransızca dicter "1. kelimeleri tane tane söyleyerek yazdırmak, 2. buyurmak" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Latince dictare "bildirmek, buyurmak" fiilinden alıntıdır. Bu sözcük Latince dicere, dict- "söylemek, belirtmek" fiilinin isimden türetilmiş fiilidir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dei̯ḱ- "işaret etmek, belirtmek, ad koymak" biçiminden evrilmiştir.

dil|mek

Eski Türkçe til- "şerit şeklinde kesmek, dilimlemek" fiilinden evrilmiştir.

dil1

Eski Türkçe tıl veya til "1. dil (organ ve işlev), 2. casus" sözcüğünden evrilmiştir.

dil2
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Codex Cumanicus, 1303]
cor [kalp] - Fa: dil, kongul - Tr: kongul [gönül]

Köken

Farsça dil دل z "kalp, yürek" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen dil veya dilēr sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen zərəd- sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ḱr̥d- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ḱḗr biçiminden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için kardi(o)+ maddesine bakınız.

Ek açıklama

Karş. Avesta (Zend) dilinde zard, zerr, Ermenice sird սիրտ (aynı anlamda). Avesta (Zend) dilinde /z/ = Farsça /d/ ve Avesta (Zend) dilinde /rd/ = Farsça /l/ eşitlikleri kurallıdır.

Benzer sözcükler

bezmidil, dilnüvaz


13.12.2015
dilara

Farsça dil دل z "gönül, yürek" ve Farsça ārā آرا z "süsleyen" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Bu sözcük Farsça ārāstan آراستن z "süslemek, bezemek" fiilinden türetilmiştir. )

dilatasyon

Fransızca dilatation "gevşeme, genleşme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca dilater "gevşemek, gevşetmek; genleşmek, genleştirmek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen dilatare fiilinden alıntıdır. Latince fiil Latince lātus "geniş, enli, yayvan" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

dilaver

Farsça dil-āvar دلاور z "yürekli, cesur" sözcüğünden alıntıdır.

dilber

Farsça dilbar دلبر z "gönül çelen, gönül alan" sözcüğünden alıntıdır.

dilbilim