devriye

devlet

Arapça dwl kökünden gelen dawla(t) دولة z "1. döngü, deveran, 2. kısmet, talih, baht, 3. servet, 4. iktidar, egemenlik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dāla دَالَ z "döndü, dolandı (özellikle felek, kısmet)" fiilinin faˁla(t) vezninde ismi merresidir. (NOT: Bu sözcük Akatça dālu "dönmek, dolanmak" fiili ile eş kökenlidir. )

devran

Arapça dwr kökünden gelen dawarān دوران z "1. (sürekli ve tekrarlanan bir şekilde) dönme, dönüp durma, döngü, 2. mec. çağ, felek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dāra دار z "döndü" fiilinin faˁalān vezninde masdarıdır.

devre

Arapça dwr kökünden gelen dawra(t) دورة z "bir dönüş, döngü, dönem" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dāra دَارَ z "döndü" fiilinin faˁla(t) vezninde ismi merresidir.

devridaim

Arapça dawr دور z "döngü" ve Arapça dāˀim داىٕم z "devam eden, sürekli" sözcüklerinin bileşiğidir.

devrim

Türkiye Türkçesi devir- fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

devriye
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Şemseddin Sami, Kamus-ı Türki, 1900]
devrī: müennesi [dişil hali] devriye. Dönüp dolaşmağa müteallik. Hareket-i devriyye. Yeni Osmanlıca: [ İbrahim Alaattin (Gövsa), Yeni Türk Lugatı, 1930]
devriye: Asayiş ve emniyetin muhafazası için devrettirilen polis, asker veya jandarma heyeti.

Köken

Arapça dawr دور z "dönme, dolanma" sözcüğünden +īya(t)1 ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için devir maddesine bakınız.


05.04.2019
devşir|mek

Türkiye Türkçesi derşür- veya dirşür- "toplamak" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe aynı anlama gelen der- veya dir- fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Ur- ekiyle türetilmiştir.

deyim

Türkiye Türkçesi de- fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

deyr

Arapça dyr kökünden gelen dayr دير z "kilise" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Süryanice dayrā ܕܝܪܐ z "tapınak, kilise" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice dwr kökünden gelen dīr, dīrā דִּירָא z "barınak, çadır, ibadet yeri" sözcüğünden evrilmiştir.

deyyus

Arapça dys̠ kökünden gelen dayyūṯ ديّوث z "karısını satan veya karısı tarafından aldatılan erkek" sözcüğünden alıntıdır.

dezavantaj

Fransızca désavantage sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca avantage sözcüğünden türetilmiştir.