devşir|mek

devran

Arapça dwr kökünden gelen dawarān دوران z "1. (sürekli ve tekrarlanan bir şekilde) dönme, dönüp durma, döngü, 2. mec. çağ, felek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dāra دار z "döndü" fiilinin faˁalān vezninde masdarıdır.

devre

Arapça dwr kökünden gelen dawra(t) دورة z "bir dönüş, döngü, dönem" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dāra دَارَ z "döndü" fiilinin faˁla(t) vezninde ismi merresidir.

devridaim

Arapça dawr دور z "döngü" ve Arapça dāˀim داىٕم z "devam eden, sürekli" sözcüklerinin bileşiğidir.

devrim

Türkiye Türkçesi devir- fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

devriye

Arapça dawr دور z "dönme, dolanma" sözcüğünden +īya(t)1 ekiyle türetilmiştir.

devşir|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Türkiye Türkçesi: [ Gülşehri, Mantıku't-Tayr, 1317]
ˁaḳl kanı kim ögümi dirşürem [akıl nerede ki aklımı toplayayım] / nefs dīvin göŋlüm içinden sürem Türkiye Türkçesi: [ Şeyyad Hamza, Dastan-ı Yusuf terc., 1348 yılından önce]
Yūsuf daχı kardaşların dīşürür / şehrden ṭaşra ol daχı ev kılur Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
divşürmek ديوشرمك, devşirmek دوشرمك: Dirmek, cemˁ e. Colligere, congregare, aggregare, accumulare.

Köken

Türkiye Türkçesi derşür- veya dirşür- "toplamak" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe aynı anlama gelen der- veya dir- fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Ur- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için der- maddesine bakınız.

Ek açıklama

"Değiştirmek" anlamına gelen Türkiye Türkçesi değşürmek fiiliyle kullanımda birleştiği anlaşılıyor.

Benzer sözcükler

devşirilmek, devşirme


05.06.2015
deyim

Türkiye Türkçesi de- fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

deyr

Arapça dyr kökünden gelen dayr دير z "kilise" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Süryanice dayrā ܕܝܪܐ z "tapınak, kilise" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice dwr kökünden gelen dīr, dīrā דִּירָא z "barınak, çadır, ibadet yeri" sözcüğünden evrilmiştir.

deyyus

Arapça dys̠ kökünden gelen dayyūṯ ديّوث z "karısını satan veya karısı tarafından aldatılan erkek" sözcüğünden alıntıdır.

dezavantaj

Fransızca désavantage sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca avantage sözcüğünden türetilmiştir.

dezenfekte

Fransızca désinfecter "bulaşık veya iltihap gidermek" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Fransızca infecter "bulaşmak, iltihaplanmak" fiilinden de+ önekiyle türetilmiştir.