deri

dereke

Arapça drk kökünden gelen daraka(t) دركة z "merdivenin alt basamağı, bir şeyin dip noktası" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük İbranice derek דרכ z "yol, patika" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük İbranice dārak דרכ z "yürüme, ayak basma, adımlama" fiilinden türetilmiştir. İbranice fiil Aramice/Süryanice aynı anlama gelen dārag דרג z kökü ile eş kökenlidir. )

dereotu

Türkiye Türkçesi tere otu sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Farsça tara تره z "yeşillik, çiğ yenen her türlü sebze" sözcüğünden türetilmiştir.

dergâh

Farsça dargāh درگاه z "kapı mahalli, eşik" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça dar در z "kapı" ve Farsça gāh گاه z "yer" sözcüklerinin bileşiğidir.

dergi

Eski Türkçe térgü "sofra, sofradaki çeşitli yemek" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tér- "dermek" fiilinden Yeni Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.

derhal

Farsça darḥāl در حال z "şimdiki zamanda, hemen" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça sadece bileşiklerde görülen dar "de hali edatı" ve Arapça ḥāl حال z "şimdiki zaman" sözcüklerinin bileşiğidir.

deri
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Irk Bitig, 900 yılından önce]
tabışkan tärisi üŋüş üpän yügürü barmiş [tavşanın derisi yırtık iken kaçıp gitmiş]

Köken

Eski Türkçe teri "cilt" sözcüğünden evrilmiştir.

Ek açıklama

Avesta (Zend) dilinde deretō- "yüzülmüş deri", Eski Yunanca dérō "deri yüzmek", dorós ve dérma "deri" biçimleri nihai olarak Hintavrupa Anadilinde *der- "deri yüzmek" köküne dayanır. Benzerlik tesadüfi olmalıdır.

Benzer sözcükler

deri mont


10.12.2015
derin

Eski Türkçe teriŋ "birikmiş, derin (su)" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe térin- "toplanmak, birikmek" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

deriş|mek

Türkiye Türkçesi der- fiilinden Yeni Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir.

derivasyon

Fransızca dérivation sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca dériver "1. (nehir) yönünü değiştirmek, başka yöne çevirmek, 2. türetmek" fiilinden +()tion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince rivus "akarsu, ırmak" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₃riHwó-s (*orīwó-s) "vadi, dere yatağı" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₃rei̯H- (*orei̯-) "yarmak" kökünden türetilmiştir.

derkâr

Farsça dar kār "fiilen, gerçekte, pratikte" sözcüğünden alıntıdır.

derkenar

Farsça dar kanār در كنار z "kenarda olan, sayfa kenarı, marj" deyiminden alıntıdır. Farsça deyim Farsça kanār كنار z sözcüğünden türetilmiştir.