deniz

denet

Türkiye Türkçesi dene- fiilinden Yeni Türkçe +Ut ekiyle türetilmiştir.

deney

Türkiye Türkçesi dene- fiilinden Yeni Türkçe +(g)Ay ekiyle türetilmiştir.

deneyim

Yeni Türkçe deney sözcüğünden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

dengbej

Kürtçe (Kurmanci) dengbêj "şarkıcı" sözcüğünden alıntıdır. Kürtçe sözcük Kürtçe (Kurmanci) deng "ses" ve Kürtçe (Kurmanci) bêj "söyleyen, ses veren" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Kürtçe sözcük Kürtçe (Kurmanci) gotin, bêj- "söylemek" fiilinden türetilmiştir. Kürtçe fiil Avesta (Zend) dilinde vak-, vaç- "seslenmek, söylemek" fiili ile eş kökenlidir. Avestaca fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *wekʷ- biçiminden evrilmiştir. )

denge

Türkiye Türkçesi denk veya deng "eşit, eşitlik" sözcüğünden türetilmiştir.

deniz
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
teŋiz: al-baḥr Türkiye Türkçesi: denizaltı [ Cumhuriyet - gazete, 1931]
Fransa şimdiden denizaltı gemilerinde dünyanın en kuvvetli devleti olmuştur. Türkiye Türkçesi: denizlik [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
deŋizlik: Yağmurdan ve sudan muhafaza içün pencere önüne vazˁ olunan şev tahta.

Köken

Eski Türkçe teŋiz "büyük göl, deniz" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe teŋ "denk, eşit" sözcüğünden türetilmiştir.

Ek açıklama

Anlam bağı için karş. Latince aequor "deniz" < aequus "denk" - belki "düz, engebesiz" anlamında. Ancak +Iz ekinin işlevi açık değildir. • Macarca tenger "deniz" 9. yy'dan önce bir Batı Türk dilinden alınmıştır; Moğolca teŋis (aynı anlamda) geç bir alıntı olmalıdır. ▪ András Róna-Tas, Árpád Berta, West Old Turkic sf. 893 v.d. • Eski Türkçe teŋri- "başı dönmek, yalpalamak" türevdir.

Benzer sözcükler

deniz feneri, deniz kestanesi, deniz kızı, deniz kuvvetleri, deniz mili, deniz tutmak, denizaltı, denizaşırı, denizci, denizcilik, denizlik

Bu maddeye gönderenler

denizanası


01.08.2015
denizanası

Türkiye Türkçesi deniz amı "yumuşakçalardan malum canlı, medusa" sözcüğünden evrilmiştir.

denk1

Eski Türkçe teŋ "1. eşit, eş, denk, gibi (sıfat) 2. eşitlik, terazi (isim)" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe teg- "yetişmek, erişmek, eşdeğer olmak" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

denk2

Farsça tang "1. sıkı, dar, 2. hayvan yükü, ağırlık" sözcüğü ile eş kökenlidir. Farsça sözcük Eski Türkçe teŋg "terazi" sözcüğünden alıntıdır.

denklem

Türkiye Türkçesi denkle- fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

denli

Türkiye Türkçesi deŋlü "denli, kadar" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi deŋ "denk, ölçü, eşlik" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +lI(g) ekiyle türetilmiştir.