dene|mek

demoralize

Fransızca démoralisé "morali bozuk" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca démoraliser "moralini bozmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük Fransızca morale sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

demotik

Fransızca démotique "avam tabakasına ait, avam dili" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen dēmotikós δημοτικός z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca dêmos δῆμος z "halk, avam" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir.

denaet

Arapça dnw kökünden gelen danāˀa(t) دنائة z "alçaklık, aşağı olma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dūn دُون z "alt, aşağı" sözcüğünün faˁāla(t) vezninde masdarıdır.

denden

Farsça dandān دَندان z "1. dişler, 2. Arap alfabesinde be, te, sin, ye gibi harflerin dişe benzer çıkıntıları" fiilinden alıntıdır. Farsça fiil Farsça dand دَند z "diş" sözcüğünün çoğuludur. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen dantan- sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *odónt-s biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₃ed-¹ (*od-) "ısırmak" biçiminden evrilmiştir.

dendroloji

İngilizce dendrology "ağaç bilimi" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski Yunanca déndron δένδρον z "ağaç" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *der-drew- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *deru- "pek, sağlam, ağaç, özellikle meşe" kökünden türetilmiştir.

dene|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Türkiye Türkçesi: "kıyaslamak, tartmak" [ anon., Ferec ba'd eş-şidde, 1451 yılından önce]
χalḳuŋ ḥālin görürdi, deŋerdi sorardı, teftīş ve tefaḥḥuṣ éderidi Türkiye Türkçesi: [ Dede Korkut Kitabı, 1400? yılından önce]
Karşusundan ol eri sancasum vakit deŋedüm "sınamak" [ Meninski, Thesaurus, 1680]
deŋemek: Probare. Yeni Türkçe: deneme "Fr essai çevirisi" [ TDK, Türkçe Sözlük, 2. Baskı, 1955]
deneme: (...) 2. Kesin bir sonuca varma iddiasını taşımayan bilimsel eser veya yazı.

Köken

Türkiye Türkçesi deŋe- "tartmak, kıyaslamak" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe aynı anlama gelen teŋ sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Türkiye Türkçesi deŋ "denk, eş" fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için denk1 maddesine bakınız.

Benzer sözcükler

deneme, denenmek, denetmek

Bu maddeye gönderenler

denek, denet, deney (deneyim)


06.11.2018
denek

Türkiye Türkçesi dene- fiilinden Yeni Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

denet

Türkiye Türkçesi dene- fiilinden Yeni Türkçe +Ut ekiyle türetilmiştir.

deney

Türkiye Türkçesi dene- fiilinden Yeni Türkçe +(g)Ay ekiyle türetilmiştir.

deneyim

Yeni Türkçe deney sözcüğünden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

dengbej

Kürtçe (Kurmanci) dengbêj "şarkıcı" sözcüğünden alıntıdır. Kürtçe sözcük Kürtçe (Kurmanci) deng "ses" ve Kürtçe (Kurmanci) bêj "söyleyen, ses veren" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Kürtçe sözcük Kürtçe (Kurmanci) gotin, bêj- "söylemek" fiilinden türetilmiştir. Kürtçe fiil Avesta (Zend) dilinde vak-, vaç- "seslenmek, söylemek" fiili ile eş kökenlidir. Avestaca fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *wekʷ- biçiminden evrilmiştir. )