delta

deli

Eski Türkçe telü "deli" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe aynı anlama gelen tilve sözcüğünden evrilmiştir.

delik

Eski Türkçe telük "delik" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tel- fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

delil

Arapça dll kökünden gelen dalīl دليل z "1. yol gösteren, kılavuz, 2. kanıt" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dalla دلّ z "yol gösterdi, işaret etti" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

delirium

Latince delirium "aklını yitirme" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince delirare "çığırından çıkmak" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir. Bu sözcük Latince līra "sabanın toprakta açtığı iz, evlek" sözcüğünün fiilidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *lói̯seh₂ (*lói̯sā) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *lei̯s- "iz" kökünden türetilmiştir.

delişmen

Türkiye Türkçesi deliş- veya delleş- "delirmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +mAn ekiyle türetilmiştir.

delta
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Mehmed Bahaeddin (Toven), Yeni Türkçe Lugat, 1924]
delta: Müselles şeklinde ada ki bir nehrin denize döküleceği yerde ikiye ayrılmasiyle teşekkül eder.

Köken

Eski Yunanca délta δέλτα z "1. Yunan alfabesinin dördüncü harfi, Δ, 2. Nil nehrinin delta harfine benzeyen ağzı" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Fenike dilinde dlt "kapı, Fenike alfabesinin dördüncü harfi" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Bu sözcük Aramice/Süryanice dāləth דלת z "kapı, Arami alfabesinin dördüncü harfi, ד" sözcüğü ile eş kökenlidir. Aramice/Süryanice sözcük Akatça daltu "kapı" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

Benzer sözcükler

deltaplane, deltoid


31.10.2014
dem(o)+

Fransızca démo+ veya İngilizce demo+ "[bileşik adlarda] halk, ulus" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca dêmos δῆμος z "1. diyar, memleket, ülke, 2. taşra halkı, memleketli, 3. halk, ahali" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca daíō δαίω z "bölmek, pay etmek, kısımlara ayırmak" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *deh₂- (*dā-) "bölmek, pay etmek" biçiminden evrilmiştir.

dem1

Farsça ve Orta Farsça dam دم z "1. nefes, soluk, 2. an, zaman" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Sanskritçe dhámi veya dhamáni "nefes, soluk, üfleme" sözcüğü ile eş kökenlidir.

dem2

Arapça dm kökünden gelen dam دم z "kan" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen dām, dəmā דמא z sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük İbranice aynı anlama gelen dām דם z sözcüğü ile eş kökenlidir. İbranice sözcük Akatça aynı anlama gelen dāmu sözcüğü ile eş kökenlidir. )

demagog

Fransızca démagogue "halkı galeyana getiren" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca dēmagōgós δημαγωγός z "halk-güden, halkı galeyana getiren" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca dêmos δῆμος z "halk, ahali" ve Eski Yunanca agōgós αγωγός z "önder, öncü" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Yunanca sözcük Eski Yunanca ágō άγω z "gütmek, sürmek, sevketmek" fiilinden türetilmiştir. )

demans

Fransızca démence "aklını kaybetme, bunama" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen dementia sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince mens, ment- "akıl" sözcüğünden de+ önekiyle türetilmiştir.