dekatlon

dek1

Eski Türkçe teg "kadar (edat)" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe teŋ "eşit, eşdeğer" sözcüğü ile eş kökenlidir.

dek2

İngilizce deck "1. çatı, örtü, 2. gemi güvertesi, 3. kaset çalar" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük EHol dek "çatı, örtü" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Germence aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *thakjom biçiminden evrilmiştir. Germence biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *tog- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *(s)teg- "örtmek" kökünden türetilmiştir.

deka+

Fransızca déca+ veya İngilizce deca+ "[bileşik adlarda] on" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca déka δέκα z "on" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *déḱm̥ biçiminden evrilmiştir.

dekadan

Fransızca décadent "1. yoz, sefih, 2. bohem" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince decadens sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Geç Latince decadere "bozulmak, geri düşmek, yozlaşmak" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir. Geç Latince fiil Latince cadere, cas- "düşmek" fiilinden de+ önekiyle türetilmiştir.

dekan

Almanca Dekan "üniversitede bölüm başkanı" sözcüğünden alıntıdır. Almanca sözcük Geç Latince decanus "1. onbaşı, 2. kilisede bir rütbe, piskopos baş yardımcısı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca dekanós δεκανός z "(Hellenistik Mısır'da) güvenlik görevlisi" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca déka δέκα z "on" sözcüğünden türetilmiştir.

dekatlon
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Cumhuriyet - gazete, 1934]
Balkanlı atletler Sofya'daki dekatlon müsabakalarında yaptıkları derecelerle

Köken

Fransızca décathlon "on dalda spor müsabakası" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca déka δέκα z "on" ve Eski Yunanca áthlon άθλον z "yarış" sözcüklerinin bileşiğidir.

Daha fazla bilgi için deka+, atlet maddelerine bakınız.

Ek açıklama

İlk kez 1911'de İsveç'te tanımlanmış ve 1912 Stockholm Olimpiyatlarında uluslararası kullanıma girmiştir. Karş. pentatlon.


12.01.2015
deklamasyon

Fransızca déclamation "makamla okuma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince declamare "(bir şeyden) okumak" fiilinden +()tion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince clamare "okumak, yüksek sesle söylemek" fiilinden de+ önekiyle türetilmiştir.

deklanşör

Fransızca déclencheur "tetikleyici" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca déclencher "mandalını çekmek, tetiklemek" fiilinden +()tor ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca clenche "mandal" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Fransızca sözcük Germence bir sözcükten alıntıdır.

deklare

Fransızca déclarer "ilan etmek, beyan etmek" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Latince declarare "yüksek sesle ilan etmek" fiilinden alıntıdır. Bu sözcük Latince clarare "bağırmak" fiilinden de+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince clarus "yüksek sesli, açık, parlak, temiz" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

deklase

Fransızca déclassé "sınıf düşmüş, değer kaybetmiş (kimse)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca déclasser "ait olduğu sınıftan ayırmak, sınıf düşürmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Fransızca classe "sınıf" sözcüklerinin bileşiğidir.

dekman

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.