dek1

dehşet

Ar dahşa(t) دهشة z [#dhş faˁla(t) msd.] korkma, hayret etme Ar dahişa دَهَشَ zşaştı, çok korktu

dehşetengiz

§ Ar dahşa(t) korku Fa engīz uyandıran

deizm

Fr déisme müesses dinlerden bağımsız tanrı inancı, teizm (İlk kullanım: 1660 Pascal, Fr. filozof.) Lat deus tanrı +ism°

dejavü

İng deja vu bir anı daha önce yaşamış olma duygusu Fr déjà vu «daha önce görüldü», a.a. (Fr voir, vu görmek << Lat videre, visus a.a. )

dejenere

Fr dégénérer soyunu bozmak, soysuzlaştırmak Lat degenerare a.a. Lat de+ generare üremek, üretmek, doğurmak

dek1

ETü: "denk, gibi" [ Orhun Yazıtları, 735]
kaġan süsi böri teg ermiş, yaġısı koñ teg ermiş [kağan ordusu kurt gibi idi, düşmanı koyun gibi idi] TTü: "uslu, uyumlu" [ Yunus Emre, Bütün Şiirleri, <1320]
Yunus imdi var dek otur, yüzüni Hazrete götür TTü: "normal, akla uygun" [ Mesud b. Ahmed, Süheyl ü Nevbahar terc., 1354]
didiler şāhā uşbu iş dek degül / bu kardaşımızdur bizüm şek degül TTü: "kadar, değin" [ anon., Dastan-ı Ahmet Harami, <1400]
nura battı kamu baştan başa dek / bu cümle ne ki kurudan yaşa dek

<< ETü teg kadar (edat) ≈ ETü teŋ eşit, eşdeğer

 denk1

Not: ETü teg "dek" ve Arap yazısında aynı şekilde yazılan teŋ "denk" biçimleri birlikte ve eş anlamlı olarak kullanılır. TTü değiş-/deŋiş- "değişmek" ve türevlerinde ikili yapı korunur. • TTü dek edat olarak kullanılırken, deŋ > denk sıfat ve ad anlamı kazanmıştır.

Bu maddeye gönderenler: değin, işte, nite (nitelik)


05.10.2017
dek2

İng deck 1. çatı, örtü, 2. gemi güvertesi, 3. kaset çalar EHol dek çatı, örtü << Ger *thakjom a.a. << HAvr *tog- HAvr *(s)teg- örtmek

deka+

Fr déca+ İng deca+ [bileşik adlarda] on EYun déka δέκα zon << HAvr *déḱm̥ a.a.

dekadan

Fr décadent 1. yoz, sefih, 2. bohem << OLat decadens OLat decadere bozulmak, geri düşmek, yozlaşmak +ent° Lat de+ cadere, cas- düşmek

dekan

Alm Dekan üniversitede bölüm başkanı OLat decanus 1. onbaşı, 2. kilisede bir rütbe, piskopos baş yardımcısı EYun dekanós δεκανός z(Hellenistik Mısır'da) güvenlik görevlisi EYun déka δέκα zon

dekatlon

Fr décathlon on dalda spor müsabakası § EYun déka δέκα zon EYun áthlon άθλον zyarış