dehliz

değnek

Eski Türkçe teg- "vurmak, dövmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +AnAk ekiyle türetilmiştir.

deh

"at ve eşek sürme ünlemi" ünlemdir.

deha

Arapça dhy kökünden gelen dahāˀ دهاء z "kıvrak zekâlı olma, zeyreklik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dahā دها‎ z "kıvrak zekâlı idi" fiilinin faˁāl vezninde masdarıdır.

dehalet

Arapça dχl kökünden gelen dāχil داخل z "giren, katılan" sözcüğünden türetilmiştir.

dehen

Farsça ve Orta Farsça dahān veya dahan دهان/دهن z "ağız" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen zathan- sözcüğü ile eş kökenlidir.

dehliz
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ anon., Tezkiretü'l-Evliya terc., 1341]
dükeli sarāyları bir kezden yıkıldı, dihlīzden artuk evi kalmadı

Köken

Arapça ve Farsça dihlīz دهليز z "koridor, revak" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Orta Farsça dahrīz "revak, kapı girişindeki sütunlu eşik, propylon" sözcüğünden evrilmiştir.


15.12.2014
dehri

Arapça dhr kökünden gelen dahr دَهْر z "1. çağ, zaman, eon, 2. felsefede maddi dünya" sözcüğünden alıntıdır.

dehşet

Arapça dhş kökünden gelen dahşa(t) دهشة z "korkma, hayret etme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dahişa دَهَشَ z "şaştı, çok korktu" fiilinin faˁla(t) vezninde masdarıdır.

dehşetengiz

Arapça dahşa(t) "korku" ve Farsça engīz "uyandıran" sözcüklerinin bileşiğidir.

deizm

Fransızca déisme "müesses dinlerden bağımsız tanrı inancı, teizm" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1660 Pascal, Fr. filozof.) Fransızca sözcük Latince deus "tanrı" sözcüğünden +ism° ekiyle türetilmiştir.

dejavü

İngilizce deja vu "bir anı daha önce yaşamış olma duygusu" veya Fransızca déjà vu "«daha önce görüldü», bir anı daha önce yaşamış olma duygusu" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Bu sözcük Fransızca voir, vu "görmek" fiilinden türetilmiştir. Fransızca fiil Latince aynı anlama gelen videre, visus fiilinden evrilmiştir. )