değin

degrade

Fransızca degradé "1. (askeriyede) rütbesi düşürülmüş, 2. (renk) soluk, solan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca dégrader "kademe azalmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük Fransızca grader "kademelendirmek, derecelendirmek" fiilinin isimden türetilmiş fiilidir. Fransızca fiil Latince gradus "adım, kademe, derece" sözcüğünden türetilmiştir.

degüstasyon

Fransızca dégustation "çeşni, tadım" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen degustatio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince gustare "tatmak" fiilinden de+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince gusta "tat" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

değ|mek

Eski Türkçe teg- "ulaşmak, erişmek, yetişmek, eşdeğer olmak" fiilinden evrilmiştir.

değer

Eski Türkçe tegir "pay, hisse, kıymet" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe teg- "eşit olmak" fiilinden Eski Türkçe +()r ekiyle türetilmiştir.

değil

Oğuzca tegül "değil" sözcüğünden evrilmiştir. Oğuzca sözcük Eski Türkçe dāġ ol "değil o" sözcüğünden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

değin
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Türkiye Türkçesi: [ Şeyyad Hamza, Dastan-ı Yusuf terc., 1348 yılından önce]
on güne degin temām şöyle gider / on birinci gün ... Çağatayca: [ Pavet de Courteille, Dictionnaire Turc Oriental, 1500 yılından önce]
tegin: jusque

Köken

Eski Türkçe teg "dek, denk" sözcüğünden Eski Türkçe +(I)n ekiyle türetilmiştir. Eski Türkçe sözcük Orta Türkçe sadece bileşiklerde görülen tegin "e kadar" sözcüğünden evrilmiştir.

Daha fazla bilgi için dek1 maddesine bakınız.

Ek açıklama

+In zarf ekiyle.


05.06.2015
değin|mek

Türkiye Türkçesi değ- fiilinden Yeni Türkçe +In- ekiyle türetilmiştir.

değirmen

Eski Türkçe tegirmen "değirmen" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *tegir- "döndürmek, çevirmek" biçiminden Eski Türkçe +mAn ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

değirmi

Eski Türkçe tegirmi veya tegirme "yuvarlak, daire" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *tegir- "döndürmek" biçiminden türetilmiştir.

değiş|mek

Eski Türkçe tegiş- veya teŋiş- "1. denkleşmek, eşleşmek, 2. yerine geçmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe teg- "ulaşmak, kadar olmak" fiilinden Eski Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir.

değişken

Türkiye Türkçesi değiş- fiilinden Yeni Türkçe +(g)An ekiyle türetilmiştir.