değil

degaj

Fransızca dégagement "rehin çözme, bağlı bir şeyi kurtarma, salma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca dégager "rehin çözmek" fiilinden +ment° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca gage "rehin" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

degrade

Fransızca degradé "1. (askeriyede) rütbesi düşürülmüş, 2. (renk) soluk, solan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca dégrader "kademe azalmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük Fransızca grader "kademelendirmek, derecelendirmek" fiilinin isimden türetilmiş fiilidir. Fransızca fiil Latince gradus "adım, kademe, derece" sözcüğünden türetilmiştir.

degüstasyon

Fransızca dégustation "çeşni, tadım" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen degustatio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince gustare "tatmak" fiilinden de+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince gusta "tat" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

değ|mek

Eski Türkçe teg- "ulaşmak, erişmek, yetişmek, eşdeğer olmak" fiilinden evrilmiştir.

değer

Eski Türkçe tegir "pay, hisse, kıymet" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe teg- "eşit olmak" fiilinden Eski Türkçe +()r ekiyle türetilmiştir.

değil
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Oğ: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
dāġ [[yok, değil (Argu lehçesi).]] (...) ol andaġ dāġ ol [[o öyle değil. Bu sözcüğü Oğuzlar Argulardan almış ve 'dağ ol' ifadesini tegül (değil) olarak değiştirmişlerdir. Oğuzlar Argulara komşudur ve dilleri birbirine karışmıştır.]] Kıpçakça: [ Codex Cumanicus, 1303]
muhtač dewl bu dunyaning ötmekinä [muhtaç değil bu dünyanın ekmeğine] Çağatayca: [ Pavet de Courteille, Dictionnaire Turc Oriental, 1500 yılından önce]
degül: ce n'est pas

Köken

Oğuzca tegül "değil" sözcüğünden evrilmiştir. Oğuzca sözcük Eski Türkçe dāġ ol "değil o" sözcüğünden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

Ek açıklama

Kaşgarî Oğuzcaya özgü olduğunu belirtir; ancak 13. yy'dan önce diğer Türk yazı dillerinde de kullanıldığı görülür.

Benzer sözcükler

dimi


22.06.2015
değin

Eski Türkçe teg "dek, denk" sözcüğünden Eski Türkçe +(I)n ekiyle türetilmiştir. Eski Türkçe sözcük Orta Türkçe sadece bileşiklerde görülen tegin "e kadar" sözcüğünden evrilmiştir.

değin|mek

Türkiye Türkçesi değ- fiilinden Yeni Türkçe +In- ekiyle türetilmiştir.

değirmen

Eski Türkçe tegirmen "değirmen" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *tegir- "döndürmek, çevirmek" biçiminden Eski Türkçe +mAn ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

değirmi

Eski Türkçe tegirmi veya tegirme "yuvarlak, daire" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *tegir- "döndürmek" biçiminden türetilmiştir.

değiş|mek

Eski Türkçe tegiş- veya teŋiş- "1. denkleşmek, eşleşmek, 2. yerine geçmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe teg- "ulaşmak, kadar olmak" fiilinden Eski Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir.