dara

dansite

Fransızca densité "yoğunluk" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen densitas sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince densus "yoğun" sözcüğünden +itas ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *dens- biçiminden evrilmiştir.

dantel

Fransızca dentelle "iğne oyası" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca dent "diş" sözcüğünün küçültme halidir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen dens, dent- sözcüğünden evrilmiştir.

+dar

Farsça +dār دار z "[bileşik adlarda] tutan, sahip olan, -li, -ci" parçacığından alıntıdır. Farsça parçacık Farsça ve Orta Farsça dāştan, dār- داشتن, دار z "tutmak, sahip olmak, malik olmak" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Farsça aynı anlama gelen dāraya- sözcüğünden alıntıdır. Eski Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen dar- sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰer-2 "sıkı tutmak" biçiminden evrilmiştir.

dar1

Eski Türkçe tār "geniş olmayan, sıkı" sözcüğünden evrilmiştir.

dar2

Arapça dwr kökünden gelen dār دار z "barınak, konut, yurt" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dāra دار z "döndü, çevirdi" fiili ile eş kökenlidir. (NOT: Bu sözcük Aramice/Süryanice dwr kökünden gelen dūrā דורא z "yerleşim, oba" sözcüğü ile eş kökenlidir. Aramice/Süryanice sözcük Akatça aynı anlama gelen dāru sözcüğü ile eş kökenlidir. )

dara
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
dara: İt. Kap darası, tenzil olunan fire

Köken

İtalyanca tara "tartıda brüt ağırlıktan çıkarılan kap payı" sözcüğü ile eş kökenlidir. İtalyanca sözcük Arapça ṭrḥ kökünden gelen ṭarḥa(t) طرح z "atılan şey, çıkartma, tarhiyat" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. Bu sözcük Arapça ṭaraḥa "attı, çıkardı" fiilinin faˁla(t) vezninde ismi merresidir.

Daha fazla bilgi için tarh maddesine bakınız.

Ek açıklama

Vefik Paşa ve modern yorumcuların çoğu İtalyancadan alıntı konusunda hemfikirdir. Ancak karş. Farsça dārā "küp dibinde kalan tortu". • İtalyanca sözcük 13. yy'da şark dillerinden alınan ticaret terimlerindendir. İngilizce tare (aynı anlamda) İtalyancadan alınmıştır.


14.07.2021
daraba

Arapça drb kökünden gelen darrāba(t) درّابة z "kepenk, ahşap paravan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça darb درب z "kapı, özellikle kale kapısı veya dağ geçidi" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Orta Farsça darbāzag "eşik, kapı, bâb" sözcüğü ile eş kökenlidir. Orta Farsça sözcük Akatça tarbāṣu "1. ağıl, avlu, 2. kral sarayı (= Alm Hof)" sözcüğünden alıntıdır.

darağacı

Farsça ve Orta Farsça dār veya dar دار z "1. ağaç, 2. çarmıh, haç, idam ağacı" sözcüğünden türetilmiştir. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde dāru- "ağaç" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen dáru sözcüğü ile eş kökenlidir. Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dóru- "ağaç, özellikle meşe ağacı" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *drew- "sağ, sağlam, doğru" biçimi ile eş kökenlidir.

daral

Türkiye Türkçesi daral- fiilinden türetilmiştir.

darbe

Arapça ḍrb kökünden gelen ḍarba(t) ضربة z "vuruş, vurgu" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḍaraba ضَرَبَ z "vurdu" fiilinin faˁla(t) vezninde ismi merresidir.

darbımesel

Arapça ḍarbu maṯal ضرب مثل z "hikâyenin son cümlesi, kıssadan hisse, özlü söz" deyiminden alıntıdır. Arapça deyim Arapça ḍarb ضرب z "vuruş, vurgu, şiirde beytin son ayağı" ve Arapça maṯal مثل z "masal, kıssa" sözcüklerinin bileşiğidir.