dalyan2

dallama

Türkiye Türkçesi dalyarak sözcüğü ile eş kökenlidir.

daltonizm

Fransızca daltonisme veya İngilizce daltonism "renk körlüğü" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük John Dalton "İngiliz fizikçi (1766-1844)" özel adından +ism° ekiyle türetilmiştir.

dalya1

İtalyanca taglio "kesik, çentik" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca tagliare "kesmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Geç Latince taliare "çelik aşısı yapmak, kesmek" fiilinden evrilmiştir.

dalya2

Yeni Latince dahlia "bir süs çiçeği" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1791 Antonio Jose Cavanilles, İsp. botanikçi.) Latince sözcük Anders Dahl "İsveçli botanikçi ve Linnaeus'un öğrencisi (1751-1789)" özel adından türetilmiştir.

dalyan1

Yeni Yunanca yazılı örneği bulunmayan *ta aliána "«balıkçılık yerleri»" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. Yunanca sözcük Yeni Yunanca aliía αλιεία z "balıkçılık, balıkhane" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Yeni Yunanca ve Eski Yunanca aliévō αλιεύω z "balık avlamak" fiilinden türetilmiştir.

dalyan2
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: taylaŋ [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1063]
taylaŋ: Zarif delikanlı dalyan tüfeği "bir tür uzun namlulu tüfek" [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1683 yılından önce]
yedişer sekizer karış dalyan tüfengli Hırvad u Arnavud yiğitleri

Köken

Eski Türkçe taylaŋ "zarif, uzun boylu?" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tay "at yavrusu" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

Ek açıklama

Dalyan boylu deyiminde muhafaza edilen sözcüğün dalyan1 "bir tür balık tutma düzeneği" ile ilişkisi yoktur. || Evliya Çelebi'de geçen dalyan tüfeği deyimi büyük olasılıkla İtalyan sıfatının Türkçe taylan ile kontaminasyonu ürünüdür. Evliya Çelebi örneğinden hareket eden Tietze ve ona istinaden Nişanyan (önceki edisyonlarda) bu sözcüğü yanlış olarak İtalyan biçiminden getirirler.

Benzer sözcükler

taylan


09.05.2020
dalyarak

Türkiye Türkçesi dal "çıplak?" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

dam1

Eski Türkçe tam "duvar" sözcüğünden evrilmiştir.

dam2

Fransızca dame "hanımefendi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince domina "ev sahibesi, hanımefendi" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince domus "ev, hane" sözcüğünün dişilidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *dṓm-o-s biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *dem- kökünden türetilmiştir.

dama

Fransızca dame "1. hanımefendi, 2. iskambilde kraliçe, 3. dama oyunu" sözcüğünden alıntıdır.

damacana

İtalyanca damigiana "büyük ve enli su şişesi" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Fransızca aynı anlama gelen dame-jeanne sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Provansal dilinde aynı anlama gelen damajana sözcüğü ile eş kökenlidir.