dalaş|mak

dal

Eski Türkçe tāl "ağaç dalı" sözcüğünden evrilmiştir.

dal|mak

Eski Türkçe tal- "1. çarpılmak, (bir şeye) çarpmak, 2. hastalanmak, özellikle sara veya akıl hastalığına tutulmak, sevdalanmak" fiilinden evrilmiştir.

dala|mak

Orta Türkçe tala- "(köpek) ısırmak, (ısırgan otu) yakmak" fiilinden evrilmiştir.

dalak

Eski Türkçe talak "1. sevda, melankoli, 2. bir organ, dalak" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tal "dalak" sözcüğünden Eski Türkçe +Ak ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe tal- "1. çarpılmak, 2. cinnet getirmek, aklını yitirmek" fiili ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir. (Kaynak: OTWF I.75.)

dalalet

Arapça ḍll kökünden gelen ḍalāla(t) ضلالة z "yoldan çıkma, azma, sapma, sapkınlık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḍalla ضَلَّ z "saptı, yanlış yola gitti" fiilinin faˁāla(t) vezninde masdarıdır.

dalaş|mak
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Kıpçakça: [ Codex Cumanicus, 1303]
litigo [kavga etmek]- talischirmen, uruschirmen [dalaşırım, vuruşurum]

Köken

Orta Türkçe tala- "ısırmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Iş- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için dala- maddesine bakınız.


30.09.2017
dalga

Orta Türkçe talkaġ veya talkan "denizde çırpıntı, dalga" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Orta Türkçe yazılı örneği bulunmayan *talka- "çırpınmak, çalkalanmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +I(g) ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe tal- "çarpmak, çırpmak" fiilinden türetilmiştir.

dalgıç

Türkiye Türkçesi dal- fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Iç ekiyle türetilmiştir.

dalkavuk

Türkiye Türkçesi dal- veya dala- "çarpmak, çırpmak" fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

dallama

Türkiye Türkçesi dalyarak sözcüğü ile eş kökenlidir.

daltonizm

Fransızca daltonisme veya İngilizce daltonism "renk körlüğü" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük John Dalton "İngiliz fizikçi (1766-1844)" özel adından +ism° ekiyle türetilmiştir.