daima

dahi1

Türkiye Türkçesi daḳı veya daχı "keza, ve [bağlaç], daha [zarf]" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe aynı anlama gelen takı sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe tak- "eklemek" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

dahi2

Arapça dhy kökünden gelen dāhi داهٍ z "kıvrak zekâlı, tedbirli, zeyrek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dahā دها‎ z "kıvrak zekâlı idi" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

dahil1

Arapça dχl kökünden gelen daχl دَخْل z "1. girme, giriş, 2. getiri, gelir, verim, 3. sövme, sözlü saldırı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça daχala دَخَلَ z "girdi" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

dahil2

Arapça dχl kökünden gelen dāχil داخل z "giren, duhul eden, içte olan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça daχala دَخَلَ z "girdi" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

daim

Arapça dwm kökünden gelen dāˀim دائم z "devam eden, devamlı, kalıcı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dāma دَامَ z "kaldı, devam etti" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

daima
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ anon., Tezkiretü'l-Evliya terc., 1341]
dāyimā epsem durmak yigrekdür [sessiz kalmak daha yeğdir]

Köken

Arapça dāˀiman دائماً z "devamlı olarak" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dwm kökünden gelen dāˀim دائم z "devam eden" sözcüğünün zarfıdır.

Daha fazla bilgi için daim maddesine bakınız.


21.09.2017
dair

Arapça dwr kökünden gelen dāˀir دائر z "bir şey etrafında dönen, deveran eden" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dāra دار z "döndü" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

daire

Arapça dwr kökünden gelen dāˀira(t) دائرة z "döngü, dönüş, çember, halka" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dāra دار z "döndü" fiilinin fāˁila(t) vezninde etken fiil sıfatı dişilidir.

dakayık

Arapça dḳḳ kökünden gelen daḳāˀiḳ "incelikler, nüanslar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça daḳīḳa(t) "ayrıntı, nüans" sözcüğünün faˁāˀil vezninde çoğuludur.

dakik

Arapça dḳḳ kökünden gelen daḳīḳ دقيق z "ince, hassas, narin" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça daḳḳa دقّ z "ufaladı, inceltti" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

dakika

Arapça dḳḳ kökünden gelen daḳīḳa(t) دقيقة z "1. partikül, incelik, ayrıntı, nüans, 2. derecenin altmışta biri" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça daḳḳa دقّ z "inceltti, küçülttü" fiilinden alıntıdır.