daha

dağıl|mak

Eski Türkçe tarıl- "dağılmak" fiili ile eş kökenlidir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe tar- "yaymak, dağıtmak" fiilinden Eski Türkçe +Il- ekiyle türetilmiştir.

dağıt|mak

Eski Türkçe tarıt- "tohum saçmak, ekin ekmek veya ektirmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe tar- "saçmak, dağıtmak" fiilinden türetilmiştir.

daği

Arapça ṭāġī طَّاغِي z "azgın, isyancı, tuğyan eden" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṭaġā "azı, taştı" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

dağla|mak

Eski Türkçe daġla- veya taġla- "kızgın demirle damgalamak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Farsça ve Orta Farsça dāġ "kızgın demirle vurulan damga" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde daχa- "yakmak" fiili ile eş kökenlidir. Avestaca fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *dʰegʷʰ- biçiminden evrilmiştir.

dağlıç

Türkiye Türkçesi dağla- fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

daha
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
keza, hem manasına daχı دخى, halen, henüz, yine manasına daha دها.

Köken

Türkiye Türkçesi daχı "keza, dahi" sözcüğünden evrilmiştir.

Daha fazla bilgi için dahi1 maddesine bakınız.

Ek açıklama

"Keza, hem" anlamına gelen daχı bağlacından 18. yy'da ayrışarak İstanbul ağzında zarf anlamı kazanmıştır. Bağlaç için arkaik دخى yazımı 20. yy başlarına dek muhafaza edilirken, zarf genellikle yumuşak h ile دها yazılmıştır.

Benzer sözcükler

daha daha, dahası


29.10.2020
dahi1

Türkiye Türkçesi daḳı veya daχı "keza, ve [bağlaç], daha [zarf]" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe aynı anlama gelen takı sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe tak- "eklemek" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

dahi2

Arapça dhy kökünden gelen dāhi داهٍ z "kıvrak zekâlı, tedbirli, zeyrek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dahā دها‎ z "kıvrak zekâlı idi" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

dahil1

Arapça dχl kökünden gelen daχl دَخْل z "1. girme, giriş, 2. getiri, gelir, verim, 3. sövme, sözlü saldırı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça daχala دَخَلَ z "girdi" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

dahil2

Arapça dχl kökünden gelen dāχil داخل z "giren, duhul eden, içinde olan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça daχala دَخَلَ z "girdi" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

daim

Arapça dwm kökünden gelen dāˀim دائم z "devam eden, devamlı, kalıcı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dāma دَامَ z "kaldı, devam etti" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.