dış

dezentegre

Fransızca désintegrer "çözmek, bütün iken çözülmek" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Fransızca integrer "bütünlemek" fiilinden de+ önekiyle türetilmiştir.

dıdı

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

dığa

Ermenice dıġa(y) տղայ z "oğlan, yavru" sözcüğünden alıntıdır. Ermenice sözcük Süryanice ṭalyā, ṭlē ܛܠܝܐ z "genç, delikanlı, 7-12 yaş arası oğlan çocuğu" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Acaryan, Hayeren Armatakan Bararan sf. IV.412, Payne Smith, Compendious Syriac Dictionary sf. 174)

dılak

Eski Türkçe tılak "dilcik, klitoris" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tıl "dil" sözcüğünden Eski Türkçe +Ak ekiyle türetilmiştir.

dır

"söylenme ve mırıldanma sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

dış
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Orhun Yazıtları, 735]
ıda taşda kalmışı kubranıp yéti yüz boldı [uzakta dışarıda kalmışı toplanıp yedi yüz oldu] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
tāş yér anı katurdı [gurbet onun canını yaktı] Türkiye Türkçesi: [ Dede Korkut Kitabı, 1400? yılından önce]
tāş Oğuz [dış Oğuz] Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
taş usit. dış

Köken

Eski Türkçe tāş "dış" sözcüğünden evrilmiştir.

Ek açıklama

Taş ve daş biçimleri İstanbul ağzında 17., Anadolu ağızlarında 20. yy'a dek görülür.

Benzer sözcükler

dışarmak, dışlamak, dışlanmak, dışlatmak, dışsal

Bu maddeye gönderenler

dışarı (taşra), dışkı, taşak, taşı- (taşıt)


20.02.2015
dışarı

Eski Türkçe taşġaru "dışarı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe taş "dış" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)ArU ekiyle türetilmiştir.

dışkı

Türkiye Türkçesi dış sözcüğünden Yeni Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.

di+

Eski Yunanca dýo, di- δύο, δι- z "iki" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dwi- "(bileşiklerde) iki" biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dwóh₁ (*dwṓ) "iki" biçiminden evrilmiştir.

dia

Fransızca dia sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca diapositif "şeffaf pozitif film" sözcüğünün kısaltmasıdır. Bu sözcük Fransızca diaphane "şeffaf" (NOT: Fransızca sözcük Eski Yunanca diaphaínō διαφαίνω z "içinden öbür yanı görünmek" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca phaínō φαίνω z "ışımak, görünmek" fiilinden dia+ önekiyle türetilmiştir.) ve Fransızca positif sözcüklerinin bileşiğidir.

diba

Farsça dībā ديبا z "bir tür ipek kumaş" sözcüğünden alıntıdır.